Enkele klassieke taoïstische werken

De bekendste literaire voortbrengselen van het taoïsme zijn:

• Dao de jing
• Zhuanzi

Dao de jing (“Boek van de Weg en de Deugd” ) of de Laozi

Het betreft een verzameling van –vaak moeilijk te plaatsen- beschouwingen die toegeschreven worden aan een anonieme filosoof, Laozi (=‘oude meester’) genoemd. Oorspronkelijk heette dit werk naar Laozi zelf. De benaming ‘Dao de jing’ stamt uit een latere tijd. Volgens een ander oud taoïstische geschrift, de Zhuangzi (zie hieronder), zou Laozi een oudere tijdgenoot van Confucius geweest moeten zijn. De denkbeelden verkondigd in de Dao de jing staan in veel opzichten lijnrecht tegenover het confucianistische ideaal van maatschappelijke ordening. Een aardige anekdote over het ontstaan van de Dao de jing is afkomstig uit het werk van de beroemde historicus uit de Han-dynastie, Sima Qian, die beweerde dat Laozi zijn beroemde werk geschreven had in opdracht van een grenswacht, toen hij gedesillusioneerd over de gang van zaken, zijn land wilde verlaten. Nadat hij zijn taak voltooid had passeerde hij de grens en verween spoorloos. Tegenwoordig plaatst men de tekst in de derde of tweede eeuw voor Chr., dus veel jonger dan de oude confucianistische geschriften, zoals de Lunyu.

De spreuken en geleerde spreekwoorden in de Dao de jing zijn aanwijzingen aan vorsten hoe zich te gedragen. Hierbij ligt de nadruk op het nalaten en zich vooral niet teveel te manifesteren, dus geen oorlog en teveel bemoeienis met het leven van de onderdanen. In plaats daarvan moet de vorst vooral de harmonie met de natuur nastreven.

De ‘dao’ (=weg) is een onpersoonlijk principe dat de gemeenschappelijke richting geeft aan alle processen op hemel en aarde en het leven van de mensen. De dao is autonoom en moet met rust gelaten worden, wat leidde tot het streven naar niet-ingrijpen, niet handelen (wu wei).

Zhuangzi

Zie de boekbespreking op de GeleDraak

Een van de belangrijkste werken van de Taoïstische school. Het stamt evenals de tekst van de Dao de jing, die eveneens de kern uitmaakt van het taoistisch denken, waarschijnlijk uit de derde of tweede eeuw voor Christus. Het is genoemd naar Zhuangzi, een belangrijke vroege taoïstische filosoof, aan wie dit werk wordt toegeschreven

De Zhuangzi is in tegenstelling tot de Dao de jing niet tot vorsten gericht maar tot de gewone sterveling. Het is weliswaar een eveneens een mystiek  werk, maar beeldender en begrijpelijker geschreven, hetgeen dit werk veel toegankelijker maakt dan de Dao de jing. De belangrijkste ideaal dat nagestreefd zou moeten worden volgens de Zhuangzi, is de toestand van geestelijke bevrijding. In duidelijke bewoording zet de Zhuangzi zich af tegen filosofische analyses van bestaande dingen en begrippen zoals goed en kwaad. Dit soort onderscheiding worden beschouwd als het begin van het verval van de dao en leidt tot de conclusie ‘elk oordeel is zinloos’.