Inleiding
Betekenis voor de Chinese geschiedenis
De opkomst van Qin
De regering van Qin
Li Si: boekverbranding en onderdrukking
De bouw van de Grote Muur
De ondergang van Qin
Bronnen en literatuur
Zie ook: het Terracotta Leger

Let op! Spreek uit: "Tsjin"

Inleiding
Hoewel de Qin-dynastie formeel nog geen twintig jaar over het Chinese cultuurgebied heeft geheerst, heeft deze periode op de latere geschiedenis van China een moeilijk te overschatten invloed gehad. Qin vernietigde de oude feodale verbrokkeling en verenigde China als eerste onder het gezag van een machtige keizer. Gedurende deze dynastie werd een begin gemaakt met de bouw van de Grote Muur, misschien wel het meest sprekende symbool van de Chinese natie. De Eerste Keizer, Qin Shi Huangdi, creëerde nabij Xi'an een groots grafcomplex met in de buurt stenen legers als wachters, tegenwoordig een van China's grootste toeristische attracties. Ten slotte is Qin vereeuwigd als 'China', de westerse naam voor het land en de cultuur dat de Chinezen zelf aanduiden als het 'Land van het Midden' (Zhong guo). Ondanks grote verdiensten is de Qin-dynastie al na één generatie ineengestort en heeft daarbij een slechte reputatie gekregen vanwege de strengheid en onderdrukking van het regime tegenover haar onderdanen. De geringste misstap of teken van ongehoorzaamheid werd meedogenloos gestraft.


Het kaartje toont de grenzen van de Qin-dynastie rond 210 v. Chr.
In 255 v. Chr. zette de koning van Qin (de latere Eerste Keizer) de laatste koning van Zhou af. In de daarop volgende jaren wist Qin de grote rivaliserende feodale staten te annexeren. In 221 v. Chr. viel de laatste van deze staten (Qi) en heeft Qin het gezag over heel China veroverd. Het Qin-regime was meedogenloos jegens al haar onderdanen en haar gezag was gebouwd op angst. Kort na de dood van de Eerste Keizer al, braken er op verschillende plaatsen opstanden uit en wierpen de onderdrukte Chinezen het juk van Qin weer van zich af (206 v.Chr.).

De betekenis van Qin voor de Chinese geschiedenis.
Na eeuwen van feodale verbrokkeling en de bloei van lokale machtcentra tijdens de Shang- en Zhou-dynastieën slaagden de Qin-machthebbers erin, vooral door het succes van de Eerste Keizer, voor het eerst in de geschiedenis een machtige politieke eenheid te creëren, die sindsdien, los van enkele tussenperiodes, nooit meer is verbroken. Om de dreiging vanuit de noordelijke gebieden, bewoond door krijgshaftige nomaden, te weerstaan heeft de Qin-dynastie daarbij een aantal bestaande verdedigingswerken versterkt en aaneengesloten, die de aanvang van de Grote Chinese Muur vormden, het symbool van China bij uitstek.

Behalve op militair en politiek gebied werd ook eenheid bereikt op economische en cultureel gebied. Voorbeelden zijn de invoering van eenheidsmaten, munten en voorgeschreven gelijke maten voor de wielassen voor karren. De belangrijkste hervorming op cultureel gebied was ongetwijfeld de invoering van een nieuw vereenvoudigd (zegel)schrift. Het succes van de eenwording kwam echter niet vrijwillig tot stand. De regering van de Qin-dynastie staat bekend als een van de meest autoritaire heerschappijen in de geschiedenis. Zij baseerde zich daarbij op een strenge legalistische filosofie. Alleen deze doctrine, die uitging van absolute gehoorzaamheid aan de wetten en door de overheid uitgedane bevelen, mocht worden aangehangen.

Het veelvormige gedachtegoed uit vroegere tijden werd onder invloed van het legalisme met fysiek geweld uitgeroeid, tot grote schade van de tot dan toe bloeiende wijsgerige en literaire cultuur. De meest bekende vertegenwoordigers van dit uiterst autoritaire regime waren de Eerste Keizer (Qin Shi Huangdi) en zijn voornaamste adviseur en eerste minister, Li Si. De extreme uitingen van autoritair optreden van de Qin-regering vormden tevens de belangrijkste redenen voor de snelle ineenstorting van het Qin-rijk, nadat deze grote leiders van het toneel waren verdwenen.


De opkomst van Qin
Tijdens de Vroegere of Westelijke Zhou-dynastie (1122-771 v. Chr.) was Qin een onbeduidend grensstaatje aan de bovenloop van de Wei-rivier. In 771 werd Hao, de hoofdstad van de Westelijke Zhou-dynastie, gelegen bij de Wei-riveir dichtbij de monding in de Gele Rivier (Huanghe), door barbaren uit het noorden verwoest. Hierdoor zag het hof van de koning van Zhou zich gedwongen vanwege de veiligheid, de residentie naar het oosten (naar Luo, nabij het huidige Luoyang, prov. Henan) te verplaatsen. De lokale heerser van Qin, hertog of Gong (Kun) genoemd,  vergrootte hierop zijn territorium door het ontruimde gebied onder zijn gezag te plaatsen. De hoofdstad werd Xianyang, gelegen aan de noordelijke oever van de Wei-rivier.

De nieuwe Qin-staat had als taak de westgrens van het Chinese kernland te verdedigen tegen de barbaren. Hierin slaagde zij zeer goed, geholpen door haar ligging tussen de bergen en goed verdedigbare passen. Qin werd ook 'het land tussen de passen' genoemd. Het grote succes lag in die periode echter minstens zo sterk op economisch gebied. Door irrigatie werd het landbouwgebied sterk uitgebreid en de productiviteit vergroot.

Een ander kenmerk dat de latere politieke en militaire successen van Qin verklaart, was de centrale en strakke leiding van de regering. Als grensstaat die voortdurend te maken had met bedreiging vanuit barbaarse gebieden, had Qin al vroeg gekozen voor een op legalistische basis geschoeid centraal geleid regeringssysteem, waarbij gebruik werd gemaakt van gezagsgetrouwe ambtenaren in plaats van lokale potentaten met een feodaal gezag op erfelijke grondslag. Discipline en gehoorzaamheid zonder pardon aan het gezag smeedde een zeer effectieve militaire machinerie.

De eerste belangrijke legalist in dienst van Qin was Shang Yang (of Wei Yang), die van 250-237 v. Chr. het ambt van hoogste raadgever voor de koning uitoefende. Aan hem werd -ten onrechte- het auteurschap van het naar hem genoemde legalistische filosofische werk toegeschreven, Shangjun shu, "de geschriften van de heer van Shang".
De economische groei, strakke leiding en bevolkingsgroei voedde een expansiedrang die zich ten eerste, met succes, naar het zuiden richtte. In 316 v. Chr. werden de barbaarse staten Shu en Ba onderworpen en in 285 v. Chr. bij Qin ingelijfd. Deze staten bestreken een gebied, dat ongeveer met de tegenwoordige provincie Sichuan overeenkomt. Ook hier werd de landbouwproductie en welvaart vergroot door de aanleg van grootschalige irrigatieprojecten. Intussen was Qin een belangrijke machtsfactor geworden in het feodale China van die tijd (late Zhou-dynastie).

Qin behoorde tot de zeven machtige staten die het feodale samenraapsel van de Zhou-dynastie tijdens de periode van de Strijdende Staten (481-221 v. Chr.) beheersten en elkaar de hegemonie  betwistten. In 255 v. Chr. versloegen de Qin-legers Zhou, het koninklijke kernland en zette de laatste koning van Zhou af. De laatste jaren van de Zhou-dynastie staan in het teken van de ene overwinning na de andere van Qin op de overige grote Chinese staten, waarna telkens annexatie volgde: Chu (278 v. Chr.), Zhao (260 v. Chr.), Han (230 v. Chr.), Zhou (228 v. Chr.), Wei (225 v. Chr.), Chu (223 v. Chr.), Yan (222 v. Chr.) en Qi (221 v. Chr.) waarmee de verovering van het hele Zhou-rijk compleet was.

De veroveringen waren grotendeels het werk van koning Zheng, die in 247 v. Chr. als 14-jarige de troon van Qin beklommen had. Zijn belangrijkste raadgever was oorspronkelijk Lu Buwei, een zakenman uit Zhao, die bevriend was geraakt met Zheng's vader (koning Zhuangxiang, 250-247 v. Chr.) toen deze als gijzelaar aan het hof van de staat Zhao verbleef. Lu Buwei werd als gevolg van allerlei intriges gedwongen zijn post te verlaten en werd opgevolgd door een van de meest beruchte politici uit de Chinese geschiedenis, Li Si, afkomstig uit Chu.

De levenssgeschiedenis van deze personen wordt uitgebreid beschreven in de Shiji, "optekeningen van de historiograaf", het beroemde werk uit de Han-dynastie van Sima Qian (145-86 v. Chr.).
Nadat Qin de absolute heerschappij over China had veroverd, vond koning Zheng dat een hogere titel dan koning (Wang) bij hem paste en sierde hij zichzelf met de titel 'Eerste Keizer van Qin' (Qin Shi Huangdi).

Portret van de Eerste Keizer, Qin Shi Huangdi.

Zoals vaker het geval bij alleenheersers, vertoonde Qin Shi Huangdi paranoïde trekken. Hij beschikte over een netwerk van spionnen en hield zijn eigen verblijfplaats zoveel mogelijk geheim. Overigens niet geheel zonder grond: er waren drie moordaanslagen op hem gepleegd. Dit versterkte zijn angst om te sterven. Onder invloed van taoïstisch raadgevers liet hij diverse expedities uitrusten om een 'levenselixer' op de 'eilanden van de onsterfelijken' te zoeken. Zonder resultaat. De keizer stierf in 210 v. Chr, zoals een gewone sterveling, een natuurlijke dood. Dat gebeurde tijdens een inspectiereis ver van de hoofdstad. De leidende groep rondom de gestorven keizer wilde kosten wat het kost de dood van de keizer zo lang mogelijk geheim houden om hun eigen belangen bij de opvolging veilig te stellen. Om geen argwaan op te wekken werd de reis gewoon doorgezet. De stank van het in ontbinding verkerende lichaam van de eens zo machitge keizer werd echter te erg om onopgemerkt te blijven. Zodoende werd - volgens het verhaal van Sima Qian - de gesloten wagen van de keizer op de terugweg naar de hoofdstad voorafgegaan en gevolgd door karren vol dode en stinkende vissen.

De regering van Qin
Qin was de eerste dynastie die China tot een echte eenheiddstaat vormde. Het feodalisme werd afgeschaft en vervangen door een ambtenarenapparaat dat trouw was aan de centrale keizerlijke regering en niet meer aan een door erfrecht gelegitimeerde lokale heerser. Dit soort van organisatie, evenals de strenge miltaire en burgerlijke discipline paste bij het karakter van een grensstaat, die Qin van oorsprong zelf was. Het rijk werd opgedeeld in een veertigtal bestuurlijke eenheden, jun, verder verdeeld in districten, xian. Maten en gewichten werden vereenvoudigd en gestandardiseerd over heel China. Een andere zeer ingrijpende hervorming was de eenmaking van het schrift. Op instigatie van Li Si werden vele onderling verschillende vormen van het zegelschrift, dat tijdens de Zhou-dynastie tot ontwikkeling gekomen was, vervangen door één uniforme schrijfwijze. Dit schrift wordt het 'kleine zegelschrift' genoemd.
Ook werd een uniform muntstelsel voor het gehele rijk opgelegd. Het stelsel was gebaseerd op de bronzen ronde munt met vierkant gat. Deze vorm (al in gebruik bij sommige van de steden tijdens de Zhou-dynastie) heeft 2100 jaar bestaan als standaard voor heel China.
Voor het eerst werd er een uitgebreid wegennet aangelegd met de hoofdstad Xianyang als centrum. De afstand tussen de wielen op de as van de karren werd eveneens gestandaardiseerd, zodat men zonder goederen over te moeten laden vlot grote afstanden kon afleggen.

Rechts: een voorbeeld van een text geschreven in het 'kleine zegelschrift' ingevoerd tijdens de Qin-dynastie.
(Fragment van een rubbing uit de 18e eeuw).

Li Si: boekverbranding en onderdrukking
Ondanks de hervormingen van Qin, die van het oude feodale systeem uit de Zhou-dynastie niet veel meer over lieten, bleef er een intellectuele stroming bestaan, die terugkeer naar oude (confucianistische) waarden propageerde. Het legalistische bewind onder de Eerste Keizer en zijn belangrijkste raadgever, Li Si, beschouwden het uitdragen van de oude denkbeelden als ondermijnend en teken van ongehoorzaamheid en besloten hieraan in 213 v. Chr. definitief een eind aan te maken. Aanleiding was een toespraak van een bekende confucianist. Li Si beval dat binnen dertig dagen alle filosofische boeken door hun eigenaars moesten worden verbrand. De schade aan het Chinese cultuurgoed was enorm en is ten dele onherstelbaar gebleken.

populaire afbeelding van Li Si.

Hoewel van elk exemplaar van de filosofische werken uit vroegere tijd een exemplaar in de keizerlijke bibliotheek bewaard bleef, was dit geen garantie voor behoud. Toen plunderaars in 406 v. Chr. deze bibliotheek in brand staken, ging bij die gelegenheid bijna alles verloren wat er nog over was van honderden jaren productie van filosofische meesterwerken. Latere geleerden van het oude erfgoed waren aangewezen op enkele illegaal bewaarde teksten en een moeizame reconstructie van de filosofische werken door oude geleerden te ondervragen en op te tekenen wat die uit hun herinnering nog wisten van de gedachten van de grote meesters.

Een andere wandaad, eveneens in 213 v. Chr., van Qin in dit kader, was de executie in de hoofdstad Xianyang van 460 confucianistische geleerden, door hen levend te begraven. De hardvochtigheid van het regime en de onderdrukking van rivaliserende filosofieën heeft de Qin-dynastie, vooral bij confucianistische geleerden en geschiedschrijvers een zeer slechte reputatie opgeleverd.

De bouw van de Grote Muur
Al tijdens de Zhou-dynastie hadden de noordelijke staten zoals Qin, Wei, Zhao en Yan al verdedigingswerken opgericht in de vorm van lange muren om zich te beschermen tegen aanvallen door nomadische niet-Chinezen ('barbaren') uit het noorden. In opdracht van de Eerste Keizer werden vele stukken muur verbeterd en aaneengesloten tot een vestingwerk van duizenden kilometers lang. De bevelhebber voor dit hele project was de zeer capabele generaal Meng Tian. Voor het werk werden honderduizenden werkers, naar men aanneemt, min of meer als slaven ingezet. In het droge en ruige klimaat van het noorden vielen bij dit werk vele slachtoffers. Dat lijken gebruikt zouden zijn ter opvullling van de muur berust op een fabeltje. Er zijn hiervoor nooit bewijzen gevonden en het lijkt ook erg onwaarschijnlijk, omdat een dergelijk 'bouwmateriaal' niet erg solide is.

De ondergang van Qin
De kracht van de Qin-dynastie, de strakke centraal geleide regering die geen enkel falen of ongehoorzaamheid duldde, was tevens de oorzaak van haar snelle ineenstorting. Toen na de dood van de Eerste Keizer de regering in handen kwam van een zwakke opvolger en het regeringscentrum geteisterd werd door moord en intriges, verloor de dynastie vrijwel algemeen de steun van de gehele Chinese bevolking. Vele opstanden waren het gevolg, die een paar jaar later tot volledige ineenstorting leidden en verwoesting van de hoofdstad Xiangyang.

Typerend was het verhaal van een van de eerste opstandelingen, Chen She, een eenvoudige boer uit Qi, die deeluit maakte van een legerafdeling die bevolen was op een bepaalde dag op een bepaalde legerplaats te verschijnen. Toen het zeker was dat zij vanwege slecht weer en geblokkeerde wegen niet op tijd zouden arriveren, besloten de soldaten van de afdeling te deserteren en in opstand te komen als aternatief voor een zekere doodstraf vanwege dit 'vergrijp'.

Toen de eerste keizer stierf wisten Li Si en de eunuch Zhao Gao, door bedrog zijn zoon en legale opvolger, Fu Su, en de populaire generaal Meng Tian tot zelfmoord te dwingen en een eigen kandidaad, Hu Hai, als 'Tweede Keizer' (Er Shi Huangdi) de troon te laten beklimmen. Hoewel succesvol in hun opzet betekende dit het einde omdat de Tweede Keizer een zwakke regeerder was en de paleisintriges steeds grotere vormen aannamen. Li Si was zelf een van de slachtoffers toen hij, waarschijnlijk op instigatie van Zhao Gao, op bevel van de Tweede Keizer in 208 v. Chr. op wrede wijze werd geëxecuteerd tezamen met al zijn familieleden tot in de derde graad.

De keizer zelf werd tot zelfmoord gedreven, volgens de historici, door Zhao Gao, die inmiddels de rol van eerste minister van Li Si had overgenomen. Zhao Gao wilde zelf keizer worden maar kreeg daarvoor geen steun bij de Qin-elite en werd vermoord in 207 v. Chr. Het keizerlijke zegel ging vervolgens naar een jongere broer van de Eerste Keizer, Zi Ying, die echter niet de keizerlijke titel durfde aan te nemen en het bij 'koning van Qin' hield. Na enkele maanden regering werd hij geëxecuteerd door de rebellen, die Xianyang verwoestten en een definitief einde maakten aan de Qin-dynastie.

Verschillende rebellenaanvoerders betwistten elkaar de macht in het rijk. Ten slotte wist een van hen, Liu Bei, de overhand te verkrijgen en het rijk onder zijn nieuwe dynastie te herstellen, de Han-dynastie (202 v. Chr. - 220 na Chr.), een van de grootste bloeiperioden van Chinese macht en cultuur.

Een van de belangrijkste zaken die de Eerste Keizer persoonlijk achter liet is het indrukwekkende Stenen Leger, dat de wacht houdt in de buurt van zijn mausoleum ongeveer 40 km ten oosten van de stad Xi'an. Het Stenen Leger is in 1974 ontdekt en nu - gedeeltelijk uitgegraven en gerestaureerd - een van China's grootste archeologische monumenten en toeristische attracties.
(uit: "Terra-cotta warriers", zie literatuuroverzicht)

Bronnen en literatuur
Een bekende monografie over de Eerste Keizer, de Qin-dynastie en de voorafgaande periode is:
"The First Emperor of China", Arthur Cotterell, 1981.

"Selections from RECORDS OF THE HISTORIAN" Szuma Chien (Sima Qian, 145-86 v. Chr.), vertaald door Yang Hsien-yi & Gladys Yang, Foreign Languages Press Peking. 1979

"Terra-cotta warriors and horses at the tomb of Qin Shi Huang, the first emperor of China", Cultural Relics Publishing house. 1987