De Vijf Dynastieën en Tien koninkrijken
(907-960)

Gedurende de desintegratie van de Tang-dynastie (618-907), die begonnen was na de opstand van Huang Chao in 884, en afgerond bij de formele val van deze dynastie in 907, brak er in China een periode aan, waarin tot 960 het Chinese cultuurgebied verdeeld was over een groot aantal instabiele staatjes. Regeringshuizen en grenzen veranderden voortdurend. De officiële Chinese geschiedschrijving heeft een vijftal opeenvolgende kortlevende dynastieën in het noorden - meestal met als hoofdstad Kaifeng (huidige provincie Henan) - tot de legitieme bezetters van de keizerlijke troon verklaard. In het zuiden bestonden er eveneens een tiental min of meer stabiele onafhankelijke rijkjes, die naast en na elkaar bestonden.

De periode van ongeveer 53 jaar tussen de Tang- en Song-dynastieën wordt wel voluit "Vijf Dynastieën en Tien koninkrijken" genoemd.
In 960 vond er weer een dynastiewisseling plaats in het noorden. Na een muiterij werd de hoogste militaire commandant van de Latere Zhou (951-960), Zhao Kuangyin, tot keizer uitgeroepen. Hij werd de eerste keizer van de Song-dynastie. In tegenstelling tot zijn vijf voorgangers was deze dynastie zeer stabiel en heeft het rijk weer verenigd. Met name door grote prestaties op cultureel en filosofisch terrein, heeft de Song-dynastie een belangrijke plaats in de Chinese geschiedenis veroverd.
De meeste veranderingen op filosofisch en cultureel gebied, die tijdens de Song-dynastie zo sterk op de voorgrond traden, vonden hun oorsprong al tijdens de periode van de Vijf Dynastieën. Zo kon er in deze periode als gevolg van de ontwikkeling van de blokdrukkunst, een grote verspreiding plaatsvinden van de klassieke confucianistische geschriften en latere commentaren. Hierop bouwde het examenstelsel en het neo-confucianisme voort, waarmee de Song-dynastie haar grote faam bereikte.
Ook in kunsthistorisch opzicht werden er in deze tijd grote ontwikkelingen in gang gezet, met als voorbeeld de opkomende landschapschilderkunst.

Kaartje van China ten tijde van de Latere Zhou-dynastie (951-960) het einde van de periode van de Vijf Dynastiën, aan de vooravond van de re-unificatie onder Song-dynastie. Let op het gebied ten zuiden van de Grote Muur ter plaatse van het huidige Beijing, dat door de 'barbaarse' Liao (Khitan-volk) bezet was.
(De zwarte lijnen stellen de huidige grenzen van de Volksrepubliek voor.)
Bron: "An historical atlas of China", A. Herrmann, New edition 1966.

De Vijf Dynastieën
De formele Vijf Dynastieën worden al volgt ingedeeld:

Latere Liang (907 - 923)
Latere Tang (923 - 936)
Latere Jin (936 - 947)
Latere Han (947 - 951)
Latere Zhou (951 - 960)

De Latere Jin-dynastie heeft in 936 een groot gebied in het noord-oosten binnen de Grote Muur afgestaan aan de Khitan. Dit semi-nomadische volk had in 907 ten noorden van de Muur de Liao-dynastie gesticht. Het afgestane gebied werd de '16 prefecturen' genoemd en omvatte onder andere het huidige Beijing. Het streven om de 16 prefecturen te heroveren heeft later (vooral tijdens de Song-dynastie) voor veel problemen gezorgd. In de eerste plaats vanwege de confrontatie met de Liao en in de tweede plaats door de heftige binnenlandse controverse over het nut van een dergelijke onderneming.

De "Tien Koninkrijken" in het zuiden:
* Vroege Shu (907 - 925); in het huidige Sichuan
* (Latere) Shu (934 - 965); in het huidige Sichuan
* Zuidelijke Ping (Nan Ping, Jing Nan) (907 - 963) in het huidige Hubei
* Chu (927 - 956); in het huidige Hunan
* Zuidelijke Tang (937-975) in het huidige Jiangxi en Zhejiang
* Wu yue (907-978); Zhejiang
* Min (907-946); Fujian
* Zuidelijke Han (907-971); Guangzhou en Guangxi.