27 september 2004; door: Erik Bregman, directeur van IMS Institutional Management Services B.V. (website: IMS online.nl).

Wervingsacties
Het moet een maand of twee, drie geleden zijn geweest. In de stapel post die ik uit mijn brievenbus haalde, zaten twee drukwerkjes van uitgevers van financiële bladen die mij kennelijk ooit tot hun doelgroep hebben gebombardeerd. Een schijnbaar levenslang gratis proefabonnement is dan je deel. Ik kon de verleiding niet weerstaan om te zien of er voor mij interessante artikelen in stonden. Je blijft uiteindelijk beleggingsadviseur en een gezonde dosis nieuwsgierigheid is een moeilijk te onderdrukken karaktereigenschap. Mijn oog viel direct op een ingesloten foldertje dat met wervende teksten een beleggingsproduct voor de Chinese markt aanbood.

Natuurlijk las ik verder. Samen met enkele van mijn collega's ben ik met ons bedrijf IMS sinds 1991 en ruim daarvóór al pleitbezorger voor belegging in de Aziatische regio. Ik kan u vertellen dat de institutionele beleggers die we al die jaren met ons verhaal benaderden niet altijd even enthousiast waren over onze ideeën en voorstellen. Waren ze dan zo hemelbestormend? Ja, misschien wel, zeker eind jaren tachtig van de vorige eeuw. Wij probeerden onze doelgroep, pensioenfondsen, verzekeraars en banken, duidelijk te maken dat beleggen in Azië meer was dan alléén beleggen in Japan. Dat Japan synoniem was voor Azië was de grote misvatting. Voor ons was het zo klaar als een klontje dat de Aziatische regio buiten Japan in de voor ons liggende decennia een economische, sociale en politieke aardverschuiving teweeg zou brengen. Het was zaak om tijdig de bakens te verzetten en als belegger te profiteren van de mogelijkheden die deze regio te bieden heeft. 'Tijdig' is het kernwoord. Bij beleggen komt het immers vooral neer op timing. Technische analyse is als ik het goed begrepen heb zelfs geheel gebaseerd op dit fenomeen, maar dat terzijde. Op tijd enthousiast worden voor iets en vooral niet met de massa meelopen, dat is het parool. Dus ook op tijd verkopen.

In de periode dat ik nog voor een groot pensioenfonds werkte zei mijn toenmalige directeur eens op een seminar: "Het gaat bij beleggen toch gewoon om laag kopen en hoog verkopen….". Hij kreeg de lachers op zijn hand, maar zei iets dat serieus bedoeld was. Helaas wordt deze simpel ogende strategie door beleggers steeds minder toegepast.

Timing
Even terug naar de aanbieding van het Chinese beleggingsproduct. Het heeft alles met timing te maken. Op het moment dat wij onze klanten adviseerden om hun Chinese belangen (inclusief Hong Kong) af te bouwen en om de vrijgekomen middelen te herbeleggen in Japan - we spreken over eind februari 2004 - werden particuliere beleggers, overigens echt niet alleen via de folder die ik ontving, opgeroepen om de als zeer interessant bestempelde Chinese markt te betreden. De aanbiedingen komen meestal van partijen waarvan de expertise over de door hen aangeprezen markt op z'n minst twijfelachtig is. Particuliere beleggers worden met een snelle marketing, mooie woorden en dito rendementen verleid, terwijl de markt in kwestie al aan een enorme correctie bezig is.

Chinese groeicijfers
Goed, we moeten dus voorzichtig zijn met China en de beurs heeft er een enorme klap gekregen. China dus maar verder vergeten? Nee, juist niet, alleen moet de rol van China die enorm belangrijk is en nog veel belangrijker zal worden, op een andere wijze worden geïnterpreteerd. Begin dit jaar stond de belangstelling voor China in de media op ongekende hoogte. Er was dan ook sprake van een fenomenaal groeitempo in dat land. Een bbp-groei van gemiddeld 9,3% tussen 1978 en 2003, tegen 3,2% in de VS zegt wel iets. De buitenlandse investeringen sloegen met USD 57 miljard in 2003 alle records. De Chinese export is de afgelopen 5 jaar in omvang verdubbeld.

Anders dan velen denken, zijn import en export in China met elkaar in balans; beide bedragen rond de USD 500 miljard per jaar. Overigens is voor iedere USD 100 aan Chinese export USD 50 afkomstig uit Azië. Dat verklaart direct het Chinese handelstekort met haar Aziatische buurlanden. Nu na de toetreding tot de Wereldhandelsorganisatie de grootste inhaalslag op het gebied van kapitaalinvesteringen achter de rug is, zijn het de consumentenbestedingen die de groeimotor aanwakkeren. De groei heeft in China een belangrijke motivatie; het gaat om sociale stabiliteit, ofwel werkgelegenheid en voedsel.

Er is de afgelopen 25 jaar sprake van een tweede industriële revolutie, waarbij 500 miljoen Chinezen zijn geïndustrialiseerd. Er is in de steden een ware bouwexplosie gaande, nadat er in 50 jaar communistisch bewind nauwelijks bouwactiviteiten zijn geweest. Om de noodzakelijke groei te kunnen bereiken, is China van systeem veranderd. Het is in zeer korte tijd overgegaan van staatsgeleide economie naar marktsocialisme. De enorme Chinese productiemachine draait op volle toeren en groeit nog steeds, niet in de laatste plaats omdat er nog altijd 150 miljoen werklozen zijn. Er is in China weliswaar duidelijk minder absolute armoede dan toen de modernisering en de liberalisering begon, maar daarvoor wordt een prijs betaald. De kloof tussen arm en rijk heeft zich in korte tijd van nauwelijks aanwezig tot de grootste ter wereld ontwikkeld. Dit brengt ontwrichtende elementen met zich mee, vandaar de haast om de welvaart zo snel mogelijk over de bevolking te verdelen.

Overheidsingrijpen
Door de inhaalslag in kapitaalsinvesteringen na de toetreding tot de WTO is er een piek ontstaan in de vraag en dus ook in de prijs van productiemiddelen, grondstoffen en bouwmaterialen. Dit beperkt ook het winstpotentieel, want hogere prijzen kunnen niet altijd op de afnemers worden afgewenteld. Om het groeitempo beheersbaar te houden is de overheid met een rem op overinvestering in de 4 snelst groeiende sectoren gekomen. Dit zijn staal, aluminium, cement en vastgoed. Het is niet alsof de ruggengraat van de mondiale groei daarmee geknakt is, al reageerden sommige beleggers wel zo.

China heeft de eisen m.b.t. bankreserves verhoogd en concentreert zich nu vooral op bedrijven met hoge productiviteit. Dit zijn efficiënte en tijdige maatregelen om de groei te verbreden en te verdiepen, ze hebben direct effect gehad. De Wereldbank taxeert dat zelfs bij Chinese groeivertraging tot 7,7% Azië als geheel in 2004 6,3% groei zal laten zien, het hoogste tempo in 4 jaar. Er is geen sprake van een harde -,noch van een zachte landing van de Chinese economie; de groei gaat met een hernieuwde focus gewoon door.

China is regionale groeimotor
In vele opzichten is China echter ook een regionale groeimotor. Juist daarom leggen wij het accent liever op Azië als breder geheel. Een belangrijke constatering daarbij is dat de regio er in z'n totaliteit economisch aanzienlijk beter voorstaat dan een paar jaar geleden. De grootste verandering is gaande in Japan. Dit is relevant, omdat de Japanse economie 4x zo groot is als de Chinese. De Japanse marktkapitalisatie is bovendien 75% van het Aziatische totaal en de beurs laat al een jaar lang stijgend vertrouwen zien als gevolg van goede winstcijfers en dito sentimentindicatoren. Na 12 jaar van nauwelijks groei zijn er natuurlijk twijfels of er daadwerkelijk veranderingen zijn, maar de recente stroom van economische data is overtuigend. Het IMF had een pluim voor Japan en bestempelde de groei als robuust en langdurig.

Niet blindstaren op China
Mede als gevolg van het hoge groeitempo in China zien we herstel in Japan en een gunstige economische ontwikkeling in de rest van Azië. Ik adviseer beleggers zich vooral nu niet blind te staren op China en aanbiedingen die specifiek gericht zijn op deze markt zeer kritisch te bekijken. Onder aanvoering van de tweede economie van de wereld, Japan, is Azië als groter geheel weer aan een opmars bezig. De 'Pacific Century' is begonnen. Ook hier, misschien moet ik zeggen: juist hier is timing echter van het allergrootste belang en is het veiliger om in plaats van één markt Azië als geheel te bespelen.

(Dit artikel verscheen eerder in het Tostrams Weekblad Technische Analyse)