Festivals

Chinees Nieuwjaar / Lente Festival, Lantaarn festival

Festivals: diverse

Links

Kalender en dierenriem

Chinees Nieuwjaar (2009)

Het Jaar van Os begint op 26 januari 2009.
Afb.boven: Karakter voor os (niu)

Veelgehoord: Os-mensen zijn harde werkers, geduldig en kunnen tegen een stootje. Zie bv Wikipedia, waar ook enkele karaktertrekken van mensen die in het Os-jaar zijn geboren staan vermeld.
Os-geboortejaren zijn: 1901, 1913, 1925, 1937, 1949, 1961, 1973, 1985, 1997 en 2009
Ook zijn er sites die voorspellingen geven voor Jaar van de Os, zoals deze of deze
Het jaar van de Os is de tweede van de 12-jaars cyclus van de Chinese dierenriem en het zal jaar 4706 zijn, een prima uitleg over deze tijdrekening staat op deze Nederlandstalige site
Hoe je gelukkig nieuwjaar wenst, in diverse dialecten, staat op Wikipedia.

In 2010 valt Chinees Nieuwjaar op 14 februari, dan begint het Jaar van de Tijger.

Links: karakter voor 'tijger '. Kijk op dit filmpje hoe het Chinese karakter voor tijger wordt geschreven, met Engels geproken toelichting.

Deze aardige Canadese site gaat in op de do's en de don'ts voor en tijdens Chinees Nieuwjaar

Chinees Nieuwjaar in Antwerpen, Leeuw met krop sla
foto Louis Slootmans

Viering Chinees Nieuwjaar in Den Haag, 2001 De leeuwen happen in blaadjes sla om die vervolgens de winkels in te spugen. Op die manier wordt de ondernemers een goed jaar gewenst.
Foto Borax
Zie voor meer foto's (Nieuwjaar in Amsterdam) 31 jan. '09 elders op Geledraak.nl

Ook in Nederland wordt Chinees Nieuwjaar gevierd, in Den Haag, Amsterdam en Rotterdam.

Na het openingsritueel met het tot leven wekken van de draken en de leeuwen en een knetterend vuurwerk beginnen de draken en leeuwen hun traditionale optocht langs de Chinese en Nederlandse ondernemers in de binnenstad.

Chinees Nieuwjaar: achtergronden
Het Chinees Nieuwjaar ofwel het Lentefeest (Chun Jie) is het belangrijkste festival voor Chinezen, waar zij ook ter wereld wonen. Het valt niet, zoals bij ons, op 1 januari, maar elk jaar op een andere datum in januari of februari. Dit heeft te maken met de Chinese kalender.
Zo viel Nieuwjaar in 2002 op 12 februari (Jaar van het Paard), in 2003 op 1 februari en in 2004 op 22 januari (Jaar van de Aap) en in 2005 op 9 februari (Jaar van de Haan).

China is van oudsher een agrarisch land. Chinees Nieuwjaar is zo belangrijk omdat het feest het begin markeert van de lente. Met spanning wordt afgewacht wat de grond in het nieuwe jaar zal opbrengen. Tegelijkertijd is Nieuwjaar een festival van samenzijn met familie en met vrienden en om uit te rusten van het voorgaande jaar.

In China is Nieuwjaar dan ook een tijd waarin iedereen op reis lijkt te zijn; treinen, bussen en vliegtuigen zijn afgeladen vol. Inmiddels is de welvaart zover toegenomen dat diverse Chinezen de vrije dagen kunnen doorbrengen in het buitenland. Landen als Thailand, Korea en Australie zijn geliefde bestemmingen.

Voorbereidingen
Traditioneel begon men op de 20e dag van de 12e maand met een grondige schoonmaak in huis. Wie geld had liet ook het huis opknappen en fris opschilderen. Ook in de huidige tijd wordt voor Nieuwjaar nog flink gepoetst. Ook zorgde men ervoor dat eventuele opbestaande schulden werden afbetaald. Vervolgens werden lange stroken rood papier langs de voordeur geplakt waarop wensspreuken zijn geschreven in fraaie kalligrafie. Ook worden wel afbeeldingen van 'deurgoden' langs de deur gehangen (zie de afbeelding hiernaast: een schilderij van Li Zijian) . Deze dienen het huis te beschermen tegen kwade geesten. Ook een oude traditie is het eren van de Keukengod, op de 24e van de 12e maand. Op die dag keert de Keukengod naar de hemel terug om rapport over het huishouden uit te brengen aan de Jaden Keizer. De afbeelding van de Keukengod wordt verbrand, soms nadat men hem wat honing om de mond heeft gesmeerd in de hoop dat hij gunstig zal rapporteren.

Tot slot werden traditioneel de voorbereidingen voor het uitgebreide Nieuwjaars-eten gedaan in de laatste dagen van het oude jaar. Een reden hiervoor was dat tijdens het Nieuwjaarsfeest geen mes gebruikt mocht worden; dit zou het geluk kunnen 'afsnijden'.
Festiviteiten

Chinees Nieuwjaar duurt drie dagen, maar tegenwoordig heeft menigeen een volle week of meer vrij. Eten en drinken is een belangrijk onderdeel van het festival. Oudjaarsavond probeert men zoveel mogelijk thuis te zijn, met de eigen familie. Men wisselt geschenken uit. Kinderen krijgen meestal rode envelopjes met geld (hongbao, zie afb. rechts) kadoo.

Velen bereiden nog traditionele gerechten zoals dumplings (jiaozi en noodles die staan voor een lang leven. Ook vis, symbool van de wens naar overvloed, verschijnt vaak op tafel. Het karakter voor vis, yu, klinkt hetzelfde als het karakter yu, dat 'overvloed' betekent.  Vaak worden de huizen opgefleurd met potten kumquatboompjes (staat voor een vruchtbaar nieuw jaar) en kleine bloeiende bolnarcissen. Natuurlijk ontbreekt het vuurwerk niet. Het is een aankondiging van de festiviteiten. Het geknal was vroeger vooral bedoeld om kwade geesten af te schrikken, nu is vooral een uiting van blijdschap en geluk.

Lantaarn Festival
Het Lantaarn Festival (Yuan Xiao Jie) is de afsluiting van het Lentefeest en valt op de 15e van de eerste maand. Oorsponkelijk werden lantaarns ontstoken om de ziel van de voorouders, die het Lentefeest hadden meegevierd, goed te kunnen begeleiden naar het hiernamaals. Nu is het vooral een festijn voor kinderen om 's avonds met hun fraaie lampionnen op straat te gaan.
Vast onderdeel is ook de leeuwendans. Begeleid door een drummer, een gongspeler en een bekkenspeler beeldt de leeuw een verhaal uit. Vaak gaat het over de hongerige leeuw, op zoek naar voedsel. Hij vindt een kropje sla, besnuffelt het maar vertrouwt het niet en schrikt. Als hij het uiteindelijk wel vertrouwt stort hij er zich vol overgave op. Na enkele happen spuugt hij de stukjes sla uit en verspreidt zo de zegen voor het nieuwe jaar. Ook bij andere gelegenheiden, zoals de opening van een winkel of restaurant, worden vaak leeuwendansen uitgevoerd. Hoe spectaculairder, hoe beter.

Data: 2009: 9 februari.

Drakenboot festival

Een van de verhalen over de achtergrond van dit festival vertelt dat lang geleden, in een verdeeld China, een adviseur van een vorst  zijn leven gaf, toen hij merkte dat het verkeerd ging met zijn land. Hij verdronk zich in de rivier.  Zijn pattriotistische daad werd vervolgens  herdacht: mensen gooiden voor hem voedsel: rijst, verpakt in bladeren, in het water. Om de vissen af te schrikken  voeren ze met roeiboten in het water rond  en sloegen op trommels. 
Drakenboot-races worden tegenwoordig overal in China en daarbuiten gehouden. De officiele datum is de vijfde dag van de vijfde maand van de Chinese maankalender.
Het festival heet in Mandarijn: Long Zhou, of Long Chuan; in kantonees Tuen ng. Schrijfwijze zie hier.

Bronnen: Thinkquest, c-c-c.org
Drakenbootlinks in Nederland, elders op Geledraak.nl
Data: 2009: 27 juni

Midden-herfst festival

Het Midden-herfst festival (Mid-autumn festival) valt op de 15e dag van de 8e maan-maand. In het jaar 2005 is dat op 18 september. Op die dag staat de maan om zijn grootste afstand tot de aarde en schijnt hij het helderst. Wat seizoen betreft valt dit in een overgangsperiode: het warme weer van de zomer maakt geleidelijk plaats voor een koeler weertype.
Over het ontstaan van het festival doen verschillende verhalen de ronde. Het wordt voor het eerst vermeld tijdens de regeerperiode van de Han-keizer Wu Di, rond de 1e eeuw v.Chr. Waarschijnlijk heeft het te maken met een dankzegging voor de oogst. Aan het festival zijn vele legenden verbonden en enkele ervan staan op de site van Chinapage.. Veel Chinezen zullen op de avond van het festival buiten verblijven, om de maan te zien. Van te voren hebben zij maankoeken (mooncakes) gekocht of zelf gebakken. Recepten voor maankoeken zijn hier te vinden.
Ook aan de maankoeken is een verhaal verbonden. Leiders van de Sung-dynastie (960-1280) legden zich niet neer bij de nieuwe heerschappij van de (niet-Chinese) Mongolen in China en bereidden een samenzwering voor. Voor het Midden-herfst festival lieten zij maankoeken bakken, met daarin briefjes waarop een aanvalsplan stond beschreven. De verrassingsaanval lukte en in 1368 kwam de Chinese Ming-dynastie aan de macht. Meer over maankoeken en de maangodin Chang E, hier.

De illustratie is afkomstig van de website www.taipei.org.

Data: 2009: 2 oktober.

Nationale feestdag Volksrepubliek: 1 oktober
1 Oktober is National Day, de officiele feestdag waarmee de stichting van de Volksrepubliek China wordt herdacht. Op 1 oktober 1949 riep Mao Zedong de Volksrepubliek uit voor een menigte op het Tiananmenplein. Een audio-file is te beluisteren op de site van de BBC (rechtsboven). De feestdag betekent voor de meesten twee dagen vrij. Massaal worden uitstapjes gemaakt in het hele land. In Beijing is de grootste drukte te vinden op het Tiananmenplein. 's Avonds is daar een groots vuurwerk te zien.

Nationale feestdag Taiwan: 10 oktober

De Tiende van de Tiende, ofwel Double Ten: dit is de naam van de nationale feestdag in Taiwan. Dan wordt herdacht dat op 10 oktober 1911 de Wuchang-opstand uitbrak, die het einde inluidde van de keizerlijke Qing-dynastie en het begin van de Chinese Republiek (1 jan. 1912).

Na een periode van (burger) oorlogen riep in 1949 de communistische leider Mao Zedong in Beijing de Volksrepubliek China uit. De Nationalisten onder leiding van Chiang Kai-shek weken uit naar het eiland Taiwan en zetten daar de Republiek China voort. Voor meer achtergronden over de geschiedenis, zie de pagina's Overzicht Geschiedenis en Geschiedenis van Taiwan.

Double Ten wordt officieel gevierd op het plein voor het presidentiele paleis in de hoofdstad Taipei (zie foto). Tot voor kort waren er militaire parades, maar deze zijn inmiddels vervangen door voornamelijk optredens van diverse bevolkingsgroepen. De president houdt een speech. Op de foto, achterin op het flatgebouw, zijn twee rode kruisen zichtbaar, een 'kruis' is het Chinese karakters voor 'tien'.

Overige festivals

Een van de bekendere festivals is het Water Splashing festival in Xishuangbanna. Doel van de watergooierij is het wegspoelen van de zorgen van het oude jaar en het maken van een vrolijke start in het nieuwe. Valt half april, meestal tussen de 13e en de 15e.

Links: 

Meer achtergronden over het jaar van de Os
Over de 'eigenschappen' van de Os, lees hier meer

Handig! Overzicht officiele feestdagen 2010
Uitstekende Nederlandstalige uitleg over Chinese jaartelling
Uitgebreide uitleg over Chinese kalender
Uitgebreide site Chinapage over Nieuwjaar, oa.. uitprintbare kalender Tip! Nederlandstalige site over Chinees Nieuwjaar. Achtergronden, maar ook diverse foto's van de jaarlijkse kleurrijke viering in Den Haag, de thuisbasis van de vereniging.
Tip! Nederlandstalige info over leeuwendans en meer, op de site van Luk Hop Moon

Tip! Nog meer Nederlandstalige uitleg over Chinees Nieuwjaar

Veel Engelstalige info op de site van Chinatown-online in Groot-Brittannie Tip!
Wat wel en niet te doen tijdens Nieuwjaar: geen haren wassen, scharen gebruiken en meer...
Educatieve site Altamond Elementary School: achtergronden en opdrachten
Chinese Culture Center: fraaie site met oa. karakteristieken van elk teken van de zodiac
Data op maankalender van de verschillende festivals en belangrijke goden
Chinese astrologie-portal. Oa met dagelijkse toekomstvoorspelling (fortune cookie) - helaas voorzien van hinderlijke reclame!
Site van Roeland de Looff over de 'zin en onzin van Chinese astrologie'. Bevat ook een schriftelijke cursus
Chinavista met verslag Lantaarnfestival in Quanzhou (Fujian)
gratis Nieuwjaars e-kaarten versturen via 123Greetings
gratis Nieuwjaars e-kaarten versturen via Cardmaster
gratis Nieuwjaars e-kaarten, ook animated cards