Culturele prestaties tijdens de Ming-dynastie

Door de lange periode van vrede en stabiliteit tijdens de Ming-dynastie (1368-1644) beleefde de cultuur in China een nieuwe periode van grote bloei. Op een aantal gebieden, zoals schilderkunst, dichtkunst en filosofie was er sprake van een voortzetting van ingeslagen wegen tijdens eerdere dynastiën. Waar de Ming ten opzichte van het verleden duidelijker een eigen karakter vertoont, is vooral te vinden in de architectuur en de literatuur (romans) in de volkstaal.

Blauw-wit Porseleinen bord uit de Ming-dynastie (periode Xuande, 1426-1436);
Bron:"Chinees porselein"; Lung-fei Sung; Uit de reeks 'Chinese Cultuur', een initiatief van de Raad voor Culturele Planning en Ontwikkeling van de Republic of China. (Nederlandse bewerking: Claire Smulders) Uitgeverij Garant Leuven - Apeldoorn, 1998. Deze publicatie geeft in het kort een vrij volledig beeld over de ontwikkelingen van de Chinese keramiek en porselein in het bijzonder.

Schilderkunst
Voor de Ming-dynastie had de Chinese schilderkunst al een lange periode van ontwikkeling doorgemaakt. Tijdens de Ming-dynastie werd voortgebouwd op de composities en technieken van vooral de Song- en Yuan-dynastie en manifesteerden zich een aanzienlijk aantal individuele talenten op dit gebied. De schilderkunst werd evenals tijdens de Song-dynastie door keizerlijke patronage gestimuleerd met de keizerlijke academie voor de schilderkunst als een sterke motor achter een hoge productie van veel hoogwaardige kunstwerken. Behalve de academische schilders, die volgens strenge normen werkten, waren er ook andere scholen van kunstenaars, die zich door de werken uit de Song en Yuan lieten inspireren.
Met name de Xuande keizer (1426-1436) gold als iemand die de kunsten sterk bevorderd heeft en als eerste de reputatie van de Ming-dynastie op dit gebied vestigde. Behalve de kwaliteit was het ook de kwantiteit die ervoor gezorgd hebben, dat de Ming-schilderkunst een grote waardering en verspreiding genieten. Vele werken zijn in hun origele staat te bewonderen in een groot aantal musea verspreid over de hele wereld. Na de val van de dynastie werd de traditie van de Ming-schilders tijdens de Qing-dynastie (1644-1911) voortgezet, zij het echter dat de orginaliteit sinds de Ming ingeboet heeft.

Kruik uit de late Ming-dynastie met polychrome decoratie.
Bron: "Chinees porselein", zie de afbeelding hierboven.

Porselein
De eerste porseleinen schalen en kruiken dateren al uit de Tang-dynastie (618-907). Het toppunt van de artistieke ontwikkeling van het porselein wordt over het algemeen tijdens de Song- (960-1279) en Yuan-dynastie (1279-1368) geplaatst. De Ming-dynastie luidde een nieuwe fase in op het gebied van ontwerp en productie van porselein. Technieken, zoals toegepast in het rijk gedecoreerde blauw-wit porselein bereikten hoge perfectie. Later werd vooral het polychrome porselein populair en door de Ming porselein-productiecentra geperfectioneerd. De productie van grote aantallen vazen en borden vonden overal aftrek en waren belangrijke exportproducten. Hierbij was het keizerlijk hof een van de grootste afnemers. Porselein werd en wordt op vele plaatsen geproduceerd. De historisch gezien meest belangrijke producieplaats voor keramiek in China is Jingdezhen in het noorden van de provincie Jiangxi. (Zie over deze zeer opmerkelijke porselein-stad, de column van Judith van den Boom.)

De Tiananmen ("Poort van de Hemelse Vrede") aan het gelijknamige plein in Beijing is misschien wel het meest gefotografeerde gebouw in China. Deze poort vormt de ingang van de Verboden Stad en dateert uit de Ming-dynastie.
Foto: GeleDraak.nl 2001

Architectuur
De meest in het oog springende overblijfselen van de Ming-dynastie zijn de vele monumentale bouwwerken, die nog overal in China aan te treffen zijn. Ten eerste zijn er vestingwerken zoals muren, torens en poorten. Behalve de eerder genoemde Grote Muur, werden vele steden tijdens de 15e eeuw voorzien van dergelijke imposante verdedigingswerken. Ook de hoge 'trommel'-torens, waarvan sommige steden voorzien waren, dateren meestal uit deze dynastie. Een dergelijke toren was voorzien van een grote trommel en was meestal midden in de stad geplaatst op de loodrechte kruising van de twee belangrijkste straten. Het diende als uitkijk- en communicatiepost, handig om zonodig de interne orde en rust te kunnen handhaven. Behalve bouwwerken met militaire functie zijn er ook talloze paleizen, grafcomplexen en tempels uit de Ming-dynastie over.
In de buurt van Peking bevinden zich de mausolea van 13 Ming-keizers. Samen met het graf van de Hong wu keizer, dat zich bij Nanjing bevindt zijn al deze Ming-mausolea in Juli 2003 op de werelderfgoedlijst van de UNESCO geplaatst.  

Het meest bekende Ming-paleiscomplex in China is ongetwijfeld de Verboden Stad in Peking, waarvan het grootste deel al uit de Yongle-periode stamt. 

De stad Pingyao (provincie Shanxi) is een van de best bewaard gebleven oude Chinese steden en een groeiende touristische bestemming. De monumentale stadsmuur, voorzien van talloze wachttorens en een aantal indrukwekkende poorten, is 6 km lang en intact en bovendien over de hele lengte begaanbaar. Midden in de stad verrijst de hoge trommeltoren. Toren en stadsmuur dateren uit de Ming-dynastie. Daarnaast bevat Pingyao en omgeving nog vele andere oude gebouwen en monumenten van groot cultuur-historisch belang.

Een stukje van de stadsmuur van Pingyao.


Foto GeleDraak.nl 2001    

 Recentelijk is veel geïnvesteerd om Pingyao een touristisch hoogtepunt van China te maken.

De Trommeltoren van Pingyao in het midden van de ommuurde stad (Foto Geledraak.nl 2001)

Een van de vele paviljoens van het Jinci tempelcomplex nabij Taiyuan (Shanxi). Het eigenlijke paviljoen dateert uit de Ming-dynastie. De veranda links is van latere datum (Qing-dynastie). Het gebouwtje werd gebruikt voor openlucht toneelvoorstellingen.  

Theater en literatuur

Op het gebied van het literaire erfgoed onderscheidt de Ming-dynastie zich vooral door de ontwikkeling van populair theater en literatuur in de volkstaal. Deze categorieën zijn al eerder opgekomen en met name tijdens de Yuan-dynastie. De ontwikkelingen speelden zich voornamelijk af buiten het op de klassieke kunsten ingestelde keizerlijk hof. Voor die tijd was toneel alleen een vorm van vermaak.

Acteur van de "Peking opera", een vorm van theater die zich tijdens de Ming-dynastie ontwikkelde tot een populaire, artistiek hoogstaande kunstvorm.
(Foto uit: "The art of Chinese Opera", een uitgave van Government Information Office uit de serie "Traditional Chinese Culture in Taiwan", Tapei,2000).

Ten tijde van de Yuan- (1279-1368) en het begin van de Ming-dynastie ontwikkelde toneel zich als een serieuze vorm van genoegen en bereikte deze kunst al de grote hoogte, die nu als klassiek geldt. Omdat de dialogen gezongen worden spreken we meestal van 'opera'. Opvallend is de expressieve manier waarmee de acteurs geschminkt zijn.

Ook de roman - geschreven in de volkstaal - maakte tijdens de Ming-dynastie maakte een grote bloei door.
Drie van China's meest bekende en monumentale romans zijn overgeleverd uit de Ming-dynastie. Het gaat om de "Roman van de Drie Koninkrijken", "Reis naar het Westen" en "De rovers van het Liang shan moeras". Het zijn avonturenromans met een hoog gehalte aan mensenkennis, humor en dramatiek. De eerste behandelt de geschiedenis van het verval van de Han-dynastie en de daaropvolgende verdeeldheid van het rijk in Drie Koninkrijken. De helden van het verhaal en hun levensloop is bekend bij elke Chinees. In de roman "De Reis naar het Westen" maken we kennis met koning Aap, die samen met nog een aantal andere populaire persoonlijkheden de beroemde boeddhistische monnik Xuanzang (600-664) begeleidde op zijn reis naar het westen. (De historische Xuanzang reisde naar India en nam boeddhistische relieken en geschriften mee terug.)
De roman over de rovers van het Liang shan moeras speelt in de Song-dynastie en verhaalt over de avonturen van een aantal 'nobele' boeven en waarin ook de Chinese maatschappij op grappige wijze bekritiseerd word.    

Meubels
De Ming-dynastie heeft een aanzienlijke hoeveelheid meubilair nagelaten, vaak te bewonderen in musea of meubel-winkels (al of niet orgineel).

Een interieur uit de Ming-dynastie, nagebouwd in het Shanghai Museum.