Aap. De Reis naar het Westen, naverteld door David Kherdian,
Uitgeverij Wereldbibliotheek, 2002. 208 p.met zwart-wit ill.,
paperback, ISBN:90 284 1960 8  


Aap - De Reis naar het Westen; naverteld door David Kherdian

(door: Geledraak)

De Reis naar het Westen (Xi You Ji) is een van de klassiekers uit de Chinese literatuur. Vrijwel elk kind in de Chinese cultuurwereld heeft met deze avonturenroman kennisgemaakt, in boek- of stripvorm, dan wel via televisieseries of nu op dvd.

De hoofdfiguur, genaamd Aap, is dan ook een aansprekende figuur: hij is slim, machtig en voert allerhande magische acties uit. De moderne tv-serie DragonBall Z zou op de roman zijn geinspireerd. Gevraagd naar overeenkomsten komt een 10-jarige Nederlandse jongen, die beide verhalen kent, niet veel verder dan het voorbeeld van DragonBall Z figuur Son Goku 'net als Aap ook wel eens op wolken reed'. En voegt daaraan toe dat het verhaal van Aap is 'veel gewelddadiger' is.

'Aap. de Reis naar het Westen' is een korte navertelling. Een Engelse vertaling van de roman beslaat al gauw drie flinke boekdelen. De vroegste editie is in 1592 in China verschenen en wordt toegeschreven aan schrijver-ambtenaar Wu Cheng'en. De Reis naar het Westen verhaalt van de belevenissen van de priester Xuanzang die door de Tang-keizer (7e eeuw) naar het westen wordt gestuurd om daar de heilige boeddhistische geschriften op te halen.

De vertelling begint echter met het verhaal van de Aap, die de priester later zal begeleiden. Aap wordt geboren uit een steen, die was bevrucht met zaad uit Hemel en Aarde. Hij ontpopt zich als leider van een groep apen, maar wordt rusteloos zodra hij geconfronteerd wordt met zijn sterfelijkheid en het vooruitzicht op een wedergeboorte. Hij gaat in de leer bij een oude wijze om het geheim van de onsterfelijkheid te ontdekken. Hij verwerft steeds meer krachten en hij krijgt het al snel hoog in zijn bol.

Zijn hoogmoedigheid valt slecht in het hemelse hof, waar de Jade keizer zetelt. Na diverse gevechten lukt het om de lastige Aap gevangen te zetten, en hij wordt onder een bergtop geklemd. Uiteindelijk is het bodhisattva Guanyin die Aap komt redden; zij is op zoek naar leerlingen die priester Xuanzhang op zijn Reis naar het Westen zal vergezellen. Door goede daden te verrichten kan Aap zijn schulden inlossen en dat belooft hij haar maar al te graag. Zijn religieuze naam wordt Hij Die de Leegte Leert Kennen (Sun Wukong).

Nog twee andere figuren zullen Xuanzang vergezellen. Eén is Broeder Zand, die tot dan een straf uitzat als monster in een rivier. De derde metgezel is een monster in varkensgestalte (Zhubajie) dat verbannen was naar een berg en in leven bleef door af en toe een mens te verschalken. Met hulp van dit wonderlijke drietal ging priester Xuanzang uiteindelijk op weg, naar het westen, niet wetend dat hem 81 beproevingen stonden te wachten. Deze beproevingen vormen het leeuwendeel van de vertelling.

David Kherdian heeft noodgewongen een flink aantal episodes moeten schrappen. Toch heeft hij de sfeer goed kunnen weergeven en zijn de belangrijkste personages aardig uit de verf gekomen: de onverbeterlijke aap, het gulzige en rokkenjagende varken, en de luie broeder Zand (Sha Wujing). Telkens weer zijn zij prooi van hun innerlijke conflicten: ze willen graag de heilige weg bewandelen, maar o, wat gaat dat vaak in tegen hun natuur. De vertelling bevat een voor westerlingen wonderlijke mengeling van aardse, menselijke elementen aan de ene kant en het bovennatuurlijke aan de andere kant.

'Aap' van Kherdian is een geslaagde kennismaking met het klassieke Chinese meesterwerk Xiyouji en het is verheugend dat dit beroemde werk nu ook in het Nederlands beschikbaar is. Wie nieuwsgierig is geworden naar het complete verhaal, dus inclusief alle confrontaties met demonen en geesten die het gezelschap onderweg tegenkomt, kan terugvallen op de diverse Engelse vertalingen. Bijv.: Anthony C.Yu (vertaler): The journey to the west (4 dln), Chicago University Press 1977-1984,
of: W.F.Jenner (vertaler): Journey to the West, Foreign Language Press Beijing, 1990, 3 dln. (informeer bv. bij de Chinese boekhandels in Nederland, zoals Mingya)

Boekgegevens: Aap. De Reis naar het Westen, naverteld door David Kherdian, Uitgeverij Wereldbibliotheek, 208 p., 2002, isbn 90 284 1960 8, adviesprijs: 17,90 Euro