Rockster Cui Jian in De Melkweg, Amsterdam (2001)

Achtergrondartikel over Cui Jian
Optreden in De Melkweg geslaagd (jan. '01)

Cui Jian, vooral popheld uit jaren tachtig

Cui Jian speelde nog trompet in het Beijing Filharmonisch Orkest toen hij met zeven andere klassiek geschoolde musici in1984 de band Seven Ply Board vormde. Aanvankelijk speelden zij niets anders dan de meeste andere Chinese bands: zoetige middle of the road balladen.
Onder invloed van de Beatles, Stones, The Police en Talking Heads waagden ze zich echter al snel aan rock'n roll-achtige nummers met meer inhoud. Ze waren de eerste Chinese jongeren die zongen over individualiteit, eenzaamheid, liefde en seksualiteit. Iets geheel nieuws dus voor de Chinese jongeren.
Zij waren nog maar net ontwaakt uit het tijdperk van de Culturele Revolutie, waarin uitsluitend de liefde voor voorzittter Mao en de communistische partij werd gepredikt. Zijn (nog steeds) grootste hit maakte hij in 1986. 'Ik heb helemaal niets', denderde het in no time uit elk jongeren-cafeetje in China. (o.a. te beluisteren op de site www.cuijian.com).

Het was dan ook het lied bij uitstek van de studenten die in 1989 in opstand kwamen op het Plein van de Hemelse Vrede. Het gerucht is hardnekkig dat Cui Jian daar zelf heeft opgetreden. 'Of dat waar is weet ik niet; ik heb er nog nooit beelden van gezien', zegt kenner van de Chinese jongerencultuur Jeroen de Kloet desgevraagd. De Kloet hoopt in mei van dit jaar aan de Universiteit van Amsterdam te promoveren op het onderwerp Chinese jongeren en popmuziek.

Na het neerslaan van de studentenopstand werden de optredens van Cui Jian in China verboden. Dat verhinderde Cui Jian niet om door te gaan met opnames te maken. Van het nummer Wild in the Snow werd een videoclip voor MTV gemaakt die in de prijzen viel. Het nummer werd een grote hit in Azie.
In de jaren negentig volgen ook Cui Jian's eerste buitenlandse tournee's, onder andere op het Deense popfestival van Roskilde. Maar ook in China treedt hij af en toe op. Verboden zijn nu eenmaal niet absoluut in China. Zo was hij zelfs gast op een concert rond het thema 'piraterij' (het ongeoorloofd copieren van muziek - MdO.), dat was georganiseerd door het Chinese Ministerie van Cultuur.



Cui Jian (op foto midden) wordt dit jaar veertig. Zijn laatste CD, uit 1998, is niet erg goed ontvangen in China, weet Jeroen de Kloet. 'Hij verliest de aansluiting bij de huidige jongeren; in feite is hij vooral 'de stem van de jaren tachtig'. Met name zijn politieke teksten slaan niet aan. Politiek is niet 'in' onder de jongeren. Maar dat eigenlijk geldt ook voor jongeren in het westen: politiek, Wim Kok, dat is toch saai? Je kunt zeggen dat Cui Jian op dit moment populairder is in het Westen dan in China zelf', aldus De Kloet.

Dat neemt niet weg dat Cui Jian een van de winnaars was van de Prins Claus Award afgelopen december. De Award wordt jaarlijks uitgereikt aan cultureel verdienstelijke artiesten en intellectuelen uit niet-westerse gebieden. De jury prees Cui Jian met name om zijn 'authentieke Chinese rockmuziek'. Hij maakt gebruik van elementen uit traditionele Chinese poezie en laat zich niet klakkeloos in met westerse invloeden in de popmuziek, luidde het oordeel. Opvallend is inderdaad Cui Jian's gebruik van traditionele Chinese instrumenten, als de bamboefluit en de Chinese hobo.

In het kielzog van Cui Jian zijn in Beijing nu veel andere muziekstijlen verschenen. De pop-rock van Point Zero (Ling Dian) is op dit moment populair, net als de pret-punk van The Flowers (Huar), New Pants (Xin Kuzi). Maar het liefst luisteren de Chinese jongeren toch naar zoete popmuziek van sterren als Coco Lee, Leon Lai, de Taiwanese Ah Mei en diverse Cantonese (zuid-Chinees dialect) liedjes, ofwel: de Canto-pop.

Optreden in De Melkweg erg geslaagd

Het optreden van 'China's Rockstar no. 1' Cui Jian, in De Melkweg was een succes. De Oude Zaal was vrijwel geheel gevuld op zondagavond 28 januari. Het aantal Nederlanders en Chinezen was ongeveer fifty-fifty en in gelijke mate enthousiast. Menigeen, van jong tot 40 plus, deinde in de uiterst ontspannen sfeer mee op de rockmuziek van de veel bezongen Chinese rockster.
Cui Jian's repertoire bevatte veel rap. Ook zijn grootste hit 'Wo Wu Suo You' werd in de rapversie ten gehore gebracht en vol overgave meegezongen. Zelfs enkele Nederlanders bleken met de Chinese tekst geen moeite te hebben.