Portretten en mini-biografiën van politici en maatschappelijke hervormers uit de 19^e eeuw 

Lin Zexu (1785-1850) 
Hong Xiuquan (1814-1864)
Cixi (1835-1908)
Kang Youwei (1858-1927)
Yuan Shikai (1859-1916)
Sun Yat-sen (Sun Yixian) (1866-1925)
 

Portret:

Gegevens over de persoon:

Lin Zexu (1785-1850) "Commissaris Lin" Lin probeerde in opdracht van de keizer in 1838 de opiumhandel aan banden te leggen en kwam hiermee in conflct met de Engelsen. Dit conflict vormde de aanleiding tot de 'opiumoorlog'. China verloor deze oorlog en Lin werd verbannen naar het verre westen van China. Later werd hij grehabiliteerd. Sindsdien wordt Lin in brede kring geëerd als held tegen het westerse imperialisme.

Hong Xiuquan (1814-1864) Leider van de Taiping-opstand (1851-1865). Afkomstig uit Hakka bevolkingsgroep in Guangdong. Raakte onder invloed van de Christelijke (protestantse) religie. Zakte meerdere malen voor de officiële examens. Kreeg allerlei visioenen, die hem tot de overtuiging brachten dat hij de broer van Jezus was. Hij stichtte een eigen sekte die weldra het centrum zouden vormen van de Taiping-opstand. Hong werd de leider van de opstand en nam de titel 'Hemelse Koning' aan. Hij stierf in 1864, waarschijnlijk door zelfmoord.

Cixi (1835-1908), keizerin-weduwe Concubine van de Xianfeng-keizer, moeder van de Tongzhi-keizer. Zij oefende een grote invloed uit op de Chinese politiek sinds de dood van de Xianfeng-keizer. Volgens velen was zij de verpersoonlijking van alles wat corrupt en verdorven was aan het eind van het keizerrijk. De publicatie van Sterling Seagrave ("Dragon Lady", Vintage books, 1993) geeft een meer genuanceerd beeld.

Kang Youwei (1858-1927) Literaat, traditionele confucianist en leider van de hervormingsbeweging aan het einde van de Qing-dynastie. Tegenhanger van Sun Yat-sen, die veranderingen in China op een revolutionaire manier wilde bewerkstelligen. Opgevoed in een milieu van de rijke Chinese bovenlaag in de buurt van Guangzhou, wijdde Kang het erste deel van zijn leven aan studie met de bedoeling de staatsexamens te halen en een ambtelijke carière te volgen. Hij toonde zich een bekwaam kenner van het confucianisme en schreef er in de jaren 80 verschillende geleerde werken over. Na de vernederende nederlaag van China tegen Japan in 1895 stelde hij met medestanders een lang verzoekschrift op aan het keizerlijke hof waarin hij en zijn volgelingen opriepen tot verregaande hervormingen. Deze memorie wekte grote weerstand bij conservatieven, maar ontving de persoonlijke steun van de Guangxu- keizer. Door de actieve opstelling van de keizer leken in 1898 de hervormingsideeën terrein te winnen. Deze periode staat bekend als de "Honderd Dagen". Aan de "Honderd Dagen" kwam een eind toen in september 1898 conservatieve leden van het hof, waarschijnlijk onder leiding van keizerin-weduwe Cixi, een staatsgreep pleegden. De keizer werd gevangen gezet en verschillende hervormers werden geëxecuteerd, waaronder Kang's jongere broer. Kang zelf wist ternauwernood naar Japan te ontkomen. In 1900 was Kang betrokken bij een mislukte opstand tegen de regering in de stad Hankou (aan de Jangzi-rivier) en in de provincie Anhui. Hij verbleef lange tijd als balling in Japan en andere oorden, zoals India en Canada. Vaak trok hij rond langs de plaatsen waar veel Chinese emigranten zich hadden gevestigd om geld en steun te verwerven voor zijn streven tot hervorming. In principe bleef hij echter het idee van de monarchie trouw en rechtvaardigde hij zijn activiteiten als zijnde "ter bescherming van de keizer". Hij richtte een politiek genootschap op met die naam. Dit in tegenstelling tot zijn meer revolutionaire rivaal, Sun Yat-sen, die uit was op totale omverwerping van de Qing-monarchie. Toen er in 1912 een einde kwam aan het keizerrijk bleef hij loyaal aan de oude staatsvorm en weigerde een ambt in de nieuwe republikeinse orde. Door zijn volharding in het propageren van confucianistische waarden verloor hij in de nieuwe republiek de aansluiting met de progressieve krachten in de maatschappij. Hij stierf in maart 1927 in zijn huis in Qingdao (provincie Shandong) aan de gevolgen van een beroerte.

Yuan Shikai (1859-1916) Hoge militaire leider tijdens de laatste fase van de Qing-dynastie en eerste formele president van de Republiek. Hij behoorde oorspronkelijk tot de hervormingsgezinden binnen de Qing, maar bleek later vooral uit te zijn op persoonlijke macht. In dit opzicht wordt Yuan wel aangeduid als "vader van de warlords". Toen de wanhopige laatste heersers van de Qing-dynastie geconfronteerd werden met opstanden die met eigen kracht niet meer te overwinnen waren deden zij een beroep op Yuan, die aan het hoofd stond van een modern legeronderdeel (het Beiyang-leger), dat feitelijk alleen aan hem trouw was. Yuan stemde toe maar onder zulke strenge voorwaarden dat de macht feitelijk bij hem terecht kwam. In 1912 sloot hij een overeenkomst met de revolutionairen onder leiding van Sun Yat-sen en nam het (voorlopige) presidentschap van de republiek van Sun Yatsen over. Zijn macht berustte vooral op het beheersen van de verschillende militaire commandanten die regionaal de touwtjes in handen hadden. In 1915 probeerde hij het keizerrijk te herstellen en als Hongxian-keizer zelf de troon te bestijgen. Verzet van andere militaire machthebbers en zijn voortijdige (natuurlijke) dood in 1916 voorkwamen deze restauratie.

Sun Yat-sen (Sun Yixian) (1866-1925) In China meestal Zhongshan genoemd, de Chinese uitspraak van zijn Japanse schuilnaam (Nakayama). Oorspronkelijk heette hij Sun Wen. Revolutionair strijder voor een modern China en grondlegger van de Chinese republiek in het begin van de 20e eeuw. Sun werd geboren in de buurt van Macao als zoon van een arme landarbeider. Zoals vele van zijn familieleden en plaatsgenoten zocht hij in het buitenland naar mogelijkheden voor studie en een bestaan. Als jongeman emigreerde hij in 1879 naar Honolulu, waar zijn oudere broer een welvarend bestaan had opgebouwd. Hij ontving er een westerse opvoeding en ontwikkelde een grote aversie tegen de achterlijkheid, die op het Chinese platteland heerste. Hij keerde in 1883 terug naar zijn geboorteland en vestigde zich, na studie in Hong Kong, in eerste instantie in Guangzhou (Canton) om medicijnen te studeren. In 1884 keerde hij terug naar Hong Kong om verder te studeren. In 1885 bekeerde hij zich tot het christendom en trouwde hij voor de eerste maal. Uit dit huwelijk met Lu Mu-chen kwamen drie kinderen voort, twee dochters en een zoon (Sun Fo). Inmiddels was bij Sun de overtuiging ontstaan dat alleen door middel van revolutie het in zijn ogen verwerpelijke Qing-regime uit het zadel kon worden gelicht. Hiervoor ontwikkelde hij vanuit Hong Kong met hulp van medestanders - vaak gelieerd aan geheime genootschappen - allerlei samenzweringen. In 1892 begon Sun een medische praktijk in Macao, vanwaar hij reeds na een jaar naar Guangzhou vertrok. In 1894/95 zette hij het revolutionaire "Herleef China Genootschap" op. Het bestond uit een klein groepje samenzweerders, die opereerden op de manier van de bekende Chinese geheime genootschappen. In 1895 deed dit genootschap met hulp van werkloos geraakte soldaten een mislukte poging Canton te bezetten. Na dit fiasco moest Sun naar Japan vluchten. (Hij was niet meer welkom in Hong Kong, waar de Britse autoriteien hem, vanwege zijn revolutionaire activiteiten, persona non grata hadden verklaard.) De komende jaren zou Sun naar vele plaatsen in de wereld reizen om van lokale Chinese organisaties (vaak geheime genootschappen) steun te winnen en er zelf allerlei revolutionaire cellen op te richten. Tijdens een reis naar Europa voor studie en om geld en steun te vinden, werd hij in Londen ontvoerd door leden van het Chinese gezantschap en ergens in die stad gevangen gehouden. Deze gebeurtenis werd bekend in de pers en veroorzaakte zoveel tumult, dat men hem wel moest vrijlaten. Een positief gevolg van dit hachelijke avontuur was, dat Sun in een klap wereldberoemd werd. In 1897 ontwikkelde Sun zijn theorie over een toekomstig republikeins China, gebaseerd op zijn "Drie Principes voor het volk". Deze behelsden een eigen Chinese interpretatie van nationalisme, democratie en socialisme. Terug in China organiseerde hij in 1900 met medestanders een opstand in Huizhou. Ook dit mislukte door allerlei organisatorische problemen en bedrog van zogenaamde medestanders. In 1905 sloot Sun zich aan bij Hung men, het grootste geheime genootscap buiten China, en wist deze organisatie voor zijn revolutionaire ideeën te winnen. Hij richtte met een aantal medestanders in 1905 de Tongmenghui op. Later (in 1912) kwam uit deze en andere bewegingen onder leiding van de jonge politicus Song Jiaoren en hemzelf de Guomindang ("Nationalistische partij") voort. Na de val van de Qing-dynastie riep Sun in 1911 in Nanjing de republiek uit met hemzelf als voorlopige president. Deze functie moest hij april 1912 afstaan aan Yuan Shikai. In 1913 kwam hij in opstand tegen Yuan Shikai, werd de Guomindang verboden en moest Sun zijn heil in ballingschap zoeken. Na de dood van Yuan Shikai in 1916 wist hij met behulp van een plaatselijke warlord in Guangzhou een nationalistische tegenregering op poten te zetten. In 1915 trouwde Sun voor de tweede maal, met de in Amerika opgeleide Song Qingling (1892-1981), een dochter van de rijke industrieel 'Charlie' Song. Na zijn dood speelde Song Qingling een belangrijke rol in de CCP. Onder invloed van de 'Vier mei Beweging' en het succes van de revolutie in Rusland van 1917, richtte Sun zijn partij sterk op de vanuit Moskou geleidde Communistische Internationale (Komintern), van wie hij veel steun ondervond bij het organiseren van de partij en van revolutionaire activiteiten. Onder invloed van de Komintern ging hij in 1924 een verbond aan met de CCP. Sun stierf in 1925 aan kanker tijdens een missie in Peking waar hij met de plaatselijke warlords onderhandelde over regeringsdeelname door de Guomindang.