De FNV kan als vakbond niet veel betekenen in China. De bond zou het wel willen, maar heeft niet veel mogelijkheden en of China het zelf wil is ook de vraag. Dit is een van de conclusies na het FNV Congres Made in China, dat op 3 maart in Amsterdam was gehouden. Het congres zelf was overigens uitstekend geslaagd. Er waren tal van interessante sprekers en vele, inhoudelijk sterke, workshops en er was simultaan vertaling beschikbaar. Het congres trok zo'n vijfhonderd bezoekers, meest FNV leden.
Kopstukken uit het bedrijfsleven waren afwezig, een beetje tot chagrijn van de gastheren. Ze moesten het in een afsluitend debat doen met een vertegenwoordiger van VNO NCW die er ook was namens onder andere Philips en Akzo.

In feite zijn het juist de multinationals die het in China 'redelijk goed doen', zo bleek uit de discussie. Tijdens de Chinareis die FNV leden onder leiding van voorzitter Agnes Jongerius afgelopen najaar maakte was dat ook al duidelijk geworden. Op een enkel 'vreemd luchtje' in een productiehal na, werden geen misstanden aangetroffen. Zij zouden nog wel harder moeten werken om 'best practice' ondernemingen te worden om vervolgens een voorbeeldfunctie te gaan vervullen voor andere westerse multinationals, zo zei Henk van der Kolk, voorzitter van FNV Bondgenoten in zijn speech.

De misstanden zijn er vooral in Chinese bedrijven en in fabrieken van niet westerse ondernemingen. Daarvan werden in het congres enkel schrijnende voorbeelden gemeld. Enkele werknemers die getroffen waren door cadmium vergiftiging, en stoflongen, kwamen aan het woord. Zij proberen momenteel in west-Europa aandacht te krijgen voor hun zaak en de FNV steunt hen hierbij.

Sfeer van haat
Ook de eregast van het congres, vakbondsactivist Han Dongfang, stelde de nodige misstanden in China aan de kaak. Met name wees hij op de situatie in de kolenmijnen: 'goedkope arbeid, zonder enige waardigheid'. Als lichtpuntje constateerde hij dat de communistische partij 'langzamerhand gaat inzien dat er iets mis is in de maatschappij', "Maar helaas ziet het bedrijfsleven dit nog niet". "Zij drukken werknemers in een hoek, ze betalen geen salarissen; er is een sfeer van haat ontstaan de laatste twintig jaar".

Positief was Han Dongfang over de nieuwe Arbeidswet die nu binnenkort lijkt te worden geimplementeerd."Eindelijk doet de regering iets om de werknemers te beschermen". Han moest tegelijktertijd tot zijn 'grote verbazing" constateren dat buitenlandse bedrijvenlobbies, als de Europese Kamer van Koophandel, en de Amerikaans-Chinese Kamer van Koophandel, deze wet op diverse punten afwijzen. "Deze wet is uiterst belangrijk voor werkenemers, betoogde Han. "De wet maakt het bijvoorbeeld voor toeleveranciers en sub-toeleveranciers, de hele subketen dus, onmogelijk zich aan de arbeidswetten te ontrekken" (op internet zijn overigens discussie over de arbeidswet te lezen, zie bv Japanfocus.org - GD)

FNV stond ook stil bij de vraag of de bond de officiele vakfederatie in China, ACFTU, moest ondersteunen of niet. Van der Kolk wees erop dat de Internationale Vrije Vakbond heeft besloten niet in zee te gaan met ondemocratische vakbonden, en dus ook niet met ACFTU. "Ik voorzie niet dat we als Nederlandse vakbeweging in de nabije toekomst rechtstreeks contacten met de ACFTU zullen onderhouden". "Te weinig weten we van elkaar wat er speelt, wat we in China doen en wat contacten met de ACFTU ons en de Chinese werknemers kunnen opleveren".

Ook Han Dongfang heeft weinig vertrouwen in de officiele vakbond in China. 'Acht jaar ervaring met contacten met de ACTFU, bijvoorbeeld in mijnongevallen zaken, heeft bewezen, dat ze niet primair voor de arbeiders opkomen. Na een mijnongeval met slachtoffers zeggen ze altijd: we proberen te familie gerust te stellen, en zorgen dat ze geen moeilijkheden gaan veroorzaken".

Geheim genootschap
Wetenschappelijk onderzoekster Anita Chan echter (niet aanwezig in Amsterdam, maar wel te lezen op internet) beschrijft uitgebreid hoe de ACFTU afgelopen jaar toch enkele opmerkelijke successen heeft bereikt. Op enkele plaatsen in China heeft de bond notabene in de Amerikaanse supermarktketen Wal-Mart, enkele vakbondsafdelingen kunnen oprichten. Dit is des te opvallender aangezien Wal-Mart in de VS geen enkele vakbond toestaat. Aan de hand van lokale bronnen beschrijft Chan hoe die oprichting, 's nachts bij het wisselen van de ploegendiensten, en in het grootste geheim, als betrof het een geheim genootschap, plaatsvonden. De resultaten zijn nog niet bekend, maar een eerste stap lijkt gezet. Mogelijk is dit een voorbeeld van wat Han Dongfang in Amsterdam steeds benadrukte: "De Chinese werknemers zelf, en zij alleen, kunnen het vakbondswerk gaan doen in China".

Links:
Website congres Made in China
Een verslag van de discussiebijeenkomst op 3 maart over internet in China staat op de site Villamedia.nl
En nog een verslag over de internetworkshop, op de site van Amnesty.nl

Over Han Dongfang,
zie een uitgebreide biografie (interview) 
Een interview met Han Dongfang op www.vakbondsrechten.nl (zie dossier China)
Artikel over de buitenlandse pogingen om de Chinese Arbeidswet te blokkeren, op Japanfocus.org
Journalist Fons Tuinstra over de Arbeidswet, in zijn weblog China Herald ; Tuinstra publiceerde ook een commentaar op het congres.

Actueel:
Vakbond Hong Kong wil onverwacht samenwerken met officiele vakbond China (3 jan.'08)
nterview met arbeidsomstandigheden-deskundige Anita Chan (in Belgie voor een China-congres), op website van Indymedia.be (22 juni '07)
De officiele vakbond ACFTU kondigt aan dat buitenlandse fastfoodketens in zuid-China vakbonden gaan opzetten (AFP, april'07)

Foto's (©Geledraak.nl) :

FNV voorzitter Agnes Jongerius

Han Dongfang spreekt congres toe

Han Dongfang

De wandelgangen, met diverse stands

De gong uitproberen


Afsluitend debat, met links: Dhr.Rinnooy Kan, voorzitter SER, dhr. Bekke, voorzitter Modint en rechts dhr Van den Berg, Nederlands ambassadeur in China.