Mensen uit de Rotterdamse wijken op een laagdrempelige manier in contact brengen met de Chinees-Nederlandse bevolkingsgroep en de Chinese cultuur. En dit door een modern tintje te geven aan eeuwenoude Chinese tradities. Dat is de opzet van het project “China op de Kaap”, waarvan Yuen Han Lam een van de bedenkers en oprichters is. Een gesprek over ondermeer slaan op potten en pannen in plaats van Chinees vuurwerk en een Chinese chef-kok die aan de slag ging met een Hollandse appeltaart. Redacteur Guido van Oss van geledraak.nl doet verslag.

Yuen Han Lam volgde een opleiding voor industrieel ontwerper. Inmiddels heeft zij haar eigen kantoor in het centrum van Rotterdam en is niet alleen actief als industrieel ontwerper, maar daarnaast een van de bedenkers en oprichters van het project "China op de Kaap". Yuen Han Lam: "Rondom de festiviteit 100 jaar Chinezen in Nederland zijn we de afgelopen anderhalf jaar erg actief geweest met allerlei culturele activiteiten en kunstprojecten. Onze activiteiten zijn er op gericht om Chinezen en andere bevolkingsgroepen bij elkaar te brengen. We richten ons daarbij vooral op de bewoners van alle Rotterdamse wijken, maar mensen van buiten zijn natuurlijk ook van harte welkom. Op dit moment zijn we bezig een nieuw programma te bedenken voor volgend jaar."

“In 2011 werkten bij "China op de Kaap" allerlei ontwerpers, culturele professionals en kunstenaars met elkaar samen om festivals en andere activiteiten te organiseren met de Chinese cultuur als centraal thema. Het idee hiervoor ontstond bij mij in de zomer van 2010 toen in Utrecht al min of meer vroegtijdig het 100-jarig jubileum van Chinezen in Nederland werd gevierd met het China Festival Utrecht. Ik werd me pas vrij laat bewust dat Chinezen al vroeg voet aan Nederlandse bodem hadden gezet. Enkele jaren geleden was ik in Katendrecht toen mij door een plaatselijke ondernemer werd verteld dat de eerste Chinezen in Nederland zich hier in Katendrecht hadden gevestigd. Daardoor werd mijn interesse gewekt om dit verder uit te zoeken. Vroeger was ik zelden met mijn Chinese identiteit bezig, ik zette me er eerder tegen af. Dat kwam mede doordat mijn ouders heel behoudend en gesloten waren en ik van hen bijzonder weinig hoorden over onze Chinese achtergrond. Ik ging erg op in de Nederlandse cultuur, en ik ging zelden met Chinezen om, zocht dit bewust niet op."

"Het verhaal dat ik van die plaatselijke ondernemer hoorde over Katendrecht prikkelde mij echter om mij meer met mijn Chinese roots bezig te houden. Van het Maritiem Museum in Rotterdam kreeg ik uitgelegd dat een stoomschip met daarop 26 Chinezen als eersten in juni 1911 voet aan wal zetten op Katendrecht. Zij zijn niet lang gebleven, omdat zij als illegalen werden weggestuurd. Vanwege de aanhoudende stakingen onder het Nederlandse en Europesepersoneel betrok scheepvaartmaatschappij Lloyd echter steeds meer Chinees personeel."

Potten en pannen in plaats van vuurwerk

Yuen Han Lam: "In de activiteiten van "China op de Kaap" laten we onder andere eeuwenoude Chinese tradities herleven. Maar we proberen dan wel aan deze tradities een twist te geven, een modern tintje te geven, om daarmee de discussie op gang te brengen. Zo hebben we met Chinees Nieuwjaar een alternatieve nieuwjaarsviering gehouden: we hadden wel een traditionele Leeuwendans maar geen vuurwerk.

Chinees Nieuwjaar, fotografie Danielle van der Schans

 In plaats daarvan hadden we mensen geïnstrueerd om zo luid mogelijk kabaal te maken door allemaal op potten en pannen te slaan. Dit is een van de wijze waarop Chinees Nieuwjaar oorspronkelijk werd gevierd. Zoveel mogelijk geluid maken, is bedoeld om de kwade geesten te verjagen. Het gebruik van potten en pannen slaat ook terug op de begintijd van Chinese afhaalrestaurants in Nederland. In die begintijd brachten klanten zelf hun potten en pannen mee om te laten vullen met het door hen bestelde Chinese eten. Deze twist in het vieren van zoiets als Chinees nieuwjaar roept vraagtekens op bij mensen. Dat voedt de discussie en daarmee komt er een dialoog tussen verschillende bevolkingsgroepen op gang. En dat is precies waar wij als organisatoren van "China op de Kaap" op uit zijn."

"Ik vind het vooral belangrijk om het stereotiepe denken over Chinezen te doorbreken. Vermoedelijk weten heel veel Nederlanders inmiddels wel dat er veel meer en veel andere Chinezen in Nederland wonen dan alleen maar de Chinezen van de afhaalrestaurants. Toch krijgen wij Chinese Nederlanders zowat altijd als eerste vraag of onze ouders een restaurant hebben.

Met “China op de Kaap” willen we het echte gezicht van de Chinezen in Nederland tonen. Onder meer hebben we het project Boodschappentassenruil, waarbij Chinese Nederlanders Hollands gaan koken en Nederlanders Chinees gaan koken. Een Chinese chef-kok vond het bijvoorbeeld enorm spannend om Hollandse appeltaart te maken. We hebben ook een moestuin gehad waarin Chinese groenten en kruiden werden verbouwd. Dan sta je met de poten in de Nederlandse klei om Chinese groenten te oogsten en daarmee authentieke Chinese gerechten te bereiden.


Moestuin


'Moestuin aan tafel', fotografie Danielle van der Schans

Dit geeft ook een signaal af over de traditionele Chinees-Indische restaurants. Nederlanders zijn zich er weinig van bewust, maar de Chinese restauranthouders probeerden aanvankelijk om de authentieke Chinese keuken in Nederland geïntroduceerd te krijgen. Deze authentieke Chinese gerechten sloegen destijds echter niet aan bij het Nederlandse publiek. Omdat er ook veel Indonesische Nederlanders waren en bovendien veel Nederlanders een achtergrond in Indonesië hadden gekend, zijn Chinese restaurants toen overgeschakeld op de zogenaamde Chinees-Indische keuken."

Afscheidsfoto
Yuen Han Lam: "Een ander idee van "China op de Kaap" is het project Afscheidsfoto. Binnen dit project zijn privéfoto's verzameld van Chinezen die hun geboorteland China verlieten om overzee naar Nederland te gaan migreren. Vragen die het project hoopt te beantwoorden, zijn: wat gaat er door betrokkenen heen bij hun afscheid, wat waren de gedachten bij de aankomst in het migratieland Nederland, en hebben deze Chinese migranten in Nederland uiteindelijk ook het geluk gevonden waar ze naar op zoek waren?"

www.chinaopdekaap.nl