adverteren     onze diensten     Twitter     contact     disclaimer     privacy     redactiestatuut     over Geledraak.nl     sitemap  
 
 
Cultuur & geschiedenis > Filosofie & religie 
artikel doorsturen  

Gastpagina's

VNC Asia Travel - al 35 jaar
Dé China specialist!
Geld wisselen
Jouw Chinareis
Stichting EuSino
DimSum reizen
China online reizen
Beijing Service Bureau
Yangshuo Travel
MING Translations
Chinees leren in Beijing
China Minority Travel
WondersofYunnan



In de spotlights:

Anton Lustig 8 tot 22 oktober in NL beschikbaar voor presentatie. Expert taal Jingpo-volk in dorpen grensgebied China-Birma: drugs & aids, kinderen kansarm, vandaar oprichting
Prop Roots. antonlustigATgmail.com


Cursussen Chinees op diverse niveau's in Haarlem, Ikleerchinees.nll (meer info)

Uw bedrijf in de spotlights?
Handig voor korte acties zoals nieuw bedrijf of aanbiedingen. Max. 20 woorden. Lees hier meer..!

Deze week op televisie
China op TV en radio
Lees de tv tips voor de komende week op de
tv tips pagina.
De Honderd scholen

De 'Honderd Scholen' staan voor een tijdperk waarin de ontwikkeling en verspreiding van een bijzonder rijk scala aan wijsgerige, sociale en politieke ideeën, plaatsvonden. Het viel samen met wat ook de Latere Zhou-dynastie genoemde wordt (tussen ongeveer 771 en 221 v. Chr., samenvallend met de 'Lente en herfst' en 'Strijdende Staten' perioden).
Onder invloed van het verval van het centrale gezag van de Zhou-dynastie kwamen er overal in China min of meer zelfstandige staten op, die in de loop van de eeuwen steeds heftiger met elkaar in conflict raakten. De spanningen tussen deze staten kwamen in eerste instantie tot uiting in onderlinge intriges en diplomatieke steekspellen, waarin intellectuele vaardigheden goed van pas kwamen. Later (tijdens de 'Strijdende Staten') was het centrale Zhou gezag zo ver vervallen, dat de staten elkaar op leven en dood bestreden. In deze tijd van chaotische conflicten en strategische allianties hadden de aristocraten aan het hoofd van de staten grote behoefte aan politiek, diplomatiek en militair talent of advies. Dit was de voedingsbodem voor de de groei van een groot aantal concurrerende filosofische en politieke scholen, de zogenaamde 'honderd scholen'.
Rondtrekkende leraren en politieke adviseurs verdienden hun brood in vaak wisselende dienst van de vorsten en andere machthebbers. Zij waren vaak evenzeer bedreven in filosofie alsook in meer practische kunsten, zoals diplomatieke en krijgskundige strategie, economie en rhetoriek. Veel van dit soort kennis is in deze tijd op schrift gesteld door en ten behoeve van de leerlingen van de grotere meesters. Verschillende van deze geschriften worden tot de klassieken van de Chinese literatuur gerekend.

Aan de bloei van de 'honderd scholen' kwam een geweldadig einde tijdens het autoritaire intolerante regime van de Qin-dynastie (221-206 v.Chr.).

De bekendste richtingen en individuen van de honderd scholen zijn hieronder in het kort weergeven. Een aantal van deze scholen (confucianisme, taoïsme en legalisme) worden in aparte artikelen nader belicht. De Honderd Scholen hielden  zich vooral bezig met de mens en de staat:

Confucianisme
Deze filosofie propageert dat deugdzaamheid aan te leren is. Het voorbeeld van de ideale maatschappij met nadruk op hiërarchie en gehoorzaamheid zou terug te vinden zijn in de vroege Zhou-dynastie. In het algemeen moet men het goede voorbeeld van deugdzame vorsten en of voorouders navolgen. Bovendien moet men in het persoonlijke en openbare leven de juiste morele tradities (li, 'de rituelen') koesteren . Het confucianisme vervulde een actieve rol in het besturen van de staat.

lees verder over het confucianisme

 

Taoïsme
De natuur, de wereld en het gehele universum worden volgens de taoïstische filosofie bestuurd door samenhangende krachten, die buiten de mensheid liggen. Het heeft daarom geen zin zich hiertegen te verzetten of ze te proberen te beheersen. Het taoïsme propageert harmonie met de natuur en soms onttrekking (escapisme) uit de maatschappij.

lees verder over het taoisme

 

Legalisme
Het legalisme heeft als uitgangspunt, dat de mens zelfzuchtig en alleen door strenge regels van het kwade af te houden is. Regels en gezag, gehandhaafd door straf en beloning kenmerken de legalist. Het legalisme heeft een slechte naam opgebouwd door extreme vormen, zoals die door autoritaire regeringen (zoals tijdens de Qin-dynastie, 221-209 v. Chr.) zijn toegepast. Toch had en heeft elke goede of kwade centrale (Chinese) regering legalistische trekken in zich gehad.

lees verder over het legalisme

 

Moïsme
Belangrijkste vertegenwoordigers en werken: Mo Di (ca. 470-391 v. Chr.)
De leer van Mo Di week op verschillende belangrijke punten af van het confucianisme. Hij wees de nadruk op het plichtsbesef tegenover bijvoorbeeld ouders of heersers af. Daar tegenover stelde hij een vorm van opperwezen, die het morele gezag vertegenwoordigde en die dit delegeerde aan de heersers op aarde. Een ander moïstisch fenomeen was de afschuw voor een aanvalsoorlog. Mo Di richtte een vredesleger op, dat in actie kwam ter ondersteuning van een staat die aangevallen werd. Onderdelen van dit leger leidden een soort 'Robin Hood'-bestaan. Het Moïsme heeft het nooit gebracht tot een centrale ideologie van een staat of dynastie.

Hieronder volgt een kort citaat uit het werk van Mo Di (uit: Mo Di, Boek IV, Hoofdstuk 15; vertaald door J.J.L. Duyvendak), waarbij het taalgebruik en de spelling van de vertaler, prof. Duyvendak, niet zijn gemoderniseerd.

"[...] Maar wat is nuttig, en wat is schadelijk voor Al-onder-den-hemel?
Meester Mo zeide: "Als de ééne staat den andere aanvalt, de ééne clan de rechten van de andere berooft, vorst en onderdaan niet genadig en trouw zijn, vaders en zonen niet toegeeflijk en onderdanig, oudere en jongere broeders niet eendrachtig, - die dingen zijn schadelijk voor Al-onder-den-hemel."
Als men dit schadelijke onderzoekt, waaruit ontstaat het? Ontstaat het uit gebrek aan wederkerige liefde?
Meester Mo zeide: "Het ontstaat uit het gebrek aan wederkerige liefde. De tegenwoordige leenmannen verstaan alleen liefde voor hun eigen land, maar niet voor het land van anderen. Daarom schromen zij niet hun land te mobiliseren om het land van anderen aan te vallen. De tegenwoordige clanhoofden verstaan alleen liefde voor hun eigen clan, maar niet voor de clan van anderen. [...]
Daar de menschen in Al-onder-den-hemel elkander allen niet liefhebben, grijpen de sterken de zwakken, beleedigen de rijken de armen, zijn de aanzienlijken aanmatigend tegenover de onaanzienlijken, en bedriegen de sluwen de dommen. Van alle ongeluk, usurpatie, veete en haat in Al-onder-den-hemel ligt de oorzaak in het gebrek aan wederkeerige liefde. Daarom keurt een humaan mensch dit af. [...]"

Andere belangrijke werken
Andere belangrijke individuele leermeesters en filosofische getinte werken waren o.a.:

Sunzi Bingfa ("De kunst van het oorlogvoeren door meester Sun"), toegeschreven aan de generaal Sun Wu, die in de vierde eeuw voor Chr. leefde. Dit boek beschrijft de strategie en praktijk van het succesvol voeren van een oorlog maar gaat ook over diplomatie en economie. Het werk is altijd zeer invloedrijk gebleven binnen en buiten China.
Van dit werk bestaat een populaire Nederlandse vertaling met commentaar: "Sun-tzu; De kunst van het oorlogvoeren", vertaald door Roger T. Ames, Kosmos Z&K Uitgevers, Utrecht 1998.

Morele en historische lessen uit de tijd van de honderd scholen zijn te lezen in de Chunqiu, de "Lente en Herfst Annalen". De auteur van dit werk is onbekend. Enige tijd werd Confucius als auteur voorgesteld. Dit wordt momenteel niet meer aangehangen. Mogelijk heeft hij wel bijgedragen aan de text van de commentaren over dit werk. De Chunqiu behandelt op droge wijze de lotgevallen van de staat Lu tussen 722 en 481 v.Chr. De politieke en filosofische waarden zijn vooral te halen uit de commentaren, die ongeveer tegelijkertijd zijn overgeleverd. Vooral de het commentaar genaamd Zuozhuan ("commentaar van Zuo") is bekend en populair gebleven.
Later heeft men een deel van de naam van dit werk, 'Lente en Herfst', gekozen om de hele periode mee aan te duiden



Laatst gewijzigd op: 20-12-2008
 
Gerelateerde pagina's  
Boeddhisme
Boek: Zhuang Zi, volledig vertaald door K.Schipper
Confucianisme
Filosofie overzicht
Klassieke gedachtegoed
Legalisme
Natuurfilosofie
Oostelijke Zhou-dynastie
Recensie: Nietskunner - taoïstisch meesterwerk vertaald
Recensie: nieuwe vertaling Daodejing
Taoisme
Westelijke Zhou-dynastie
reageren op artikelreageren
Kijk ook eens op:
China webshop Zaiton
Ikleerchinees.nl
advertenties cultuur

 



Tip! Wilt u CHINEES LEREN? Ikleerchinees.nl / Geledraak.nl biedt doorlopend diverse cursussen aan, gegeven door professionele, ervaren docenten. Locatie: Haarlem-Zuid/Heemstede. Goed bereikbaar met trein.
Lees hier meer...

Het weer in Beijing