adverteren     onze diensten     Twitter     contact     disclaimer     privacy     redactiestatuut     over Geledraak.nl     sitemap  
 
 
Cultuur & geschiedenis > Filosofie & religie 
artikel doorsturen  

Deze week op televisie
China op TV en radio
Lees de tv tips voor de komende week op de
tv tips pagina.
Het confucianisme

Inleiding
Confucius
Mencius
Xunzi
links

Inleiding
Het confucianisme is één van de oudste en meest invloedrijke filosofische stromingen, die de Chinese cultuurgeschiedenis kent. Haar wortels berusten bij oude overgeleverde tradities en zijn waarschijnlijk zo oud als de Chinese cultuur zelf. De beginselen van het confucianisme zijn beschreven tijdens de latere perioden van de Zhou-dynastie, de 'Lente en Herfst' en de 'Strijdende Staten' perioden. De stroming is genoemd naar een beroemde leermeester en politieke adviseur uit de staat Lu, Kongzi ("Meester Kong"; door Europeanen gelatiniseerd als "Confucius"). Confucius zou geleefd hebben van 550 tot 479 v. Chr. (Meer over Confucius, zie hieronder.)

Inhoudelijk streeft het confucianisme naar stabiele maatschappelijke verhoudingen en deugden, gebaseerd op een vast patroon van nauwkeurige omschreven onderlinge relaties van de leden van de gemeenschap, zowel binnen het gezin als binnen de structuur van de staat. De belangrijkste relaties bestaan volgens het confucianisme tussen vader en zoon, heerser en onderdaan, broers, echtgenoten en vrienden. Respect en trouw waren de belangrijkste deugden om deze relaties in stand te blijven houden. De populariteit van de voorouderverering is hiervan een blijvend uitvloeisel.
Eén van de uitgangspunten van het confucianisme is de aanname dat deugden aan te leren zijn. De vader, de heerser, enz. werden geacht het goede voorbeeld te geven en de onderdanen dit te volgen. De verplichtingen binnen dit patroon van relaties waren overigens wederzijds. Tenslotte hecht het confucianisme groot belang aan het in ere houden van traditionele omgangsvormen (li, 'de riten').

Na de val van de legalistiche Qin-dynastie, beleefde het confucianisme tijdens de Han-dynastie (206 v. Chr. - 220 na Chr.) een eerste bloeitijd als filosofie waarop de gehele staatkunde was gebaseerd. In deze tijd werden, o.a. door toedoen van de meest invloedrijke confucianistische geleerde uit die tijd, Dong Zhongshu (ca. 179 v. Chr. - ca. 104 v. Chr.), vele uit met name het taoïsme  en natuurfilosofie afkomstige kosmische elementen, aan het oorspronkelijk puur filosofische confucianisme toegevoegd. Voorbeelden zijn de Yin-Yang symboliek en de leer van de Vijf Elementen. Ook dateerde van die tijd de actieve rol van de keizers als bemiddelaar tussen Hemel en Aarde. De keizer moest de tekenen van de Hemel, vaak kwaadaardig in de vorm van rampen, begrijpen en tegemoettreden door deugdzaamheid en juist bestuur.

In de loop van de geschiedenis zijn een aantal belangrijke confucianistische literaire werken ontstaan, die gedurende de gehele Chinese geschiedenis een overheersende invloed hebben uitgeoefend op het intellectuele leven in China. Een aantal maken deeluit van de Vijf (of Dertien) Klassieken of hebben een eigen plaats in de confucianistische canon.

Tegen het einde van de tweede eeuw ging de Han-dynastie ten onder aan corruptie en zwakte binnen het centrale gezag. Hiermee werd ook het gezag van het confucianisme in de afgrond meegesleurd. Pas tijdens de Tang-dynastie (618-906) krabbelde het weer op en keerde terug als de overheersende staatsideologie, vooral onder invloed van het examensysteem, waarbij ambten werden gegund aan personen die de -confucianistische- klassieken het beste beheersten.

Tijdens de Song-dynastie (960-1279) en in mindere mate tijdens de Ming-dynastie (1368-1644) vonden er nieuwe belangrijke ontwikkelingen plaats, aangeduid - in de westerse literatuur - als "neo-confucianisme" (Chinees: Daoxue). In het neo-confucianisme kreeg deze filosofie de definitieve vorm, die sindsdien de belangrijkste pijler onder het Chinese staatrecht werd. Dit bleef zo tot het einde van het keizerrijk, om precies te zijn tot de opkomst van de '4e mei beweging' in 1919.

Confucius (Rubbing uit de Qing-dynastie

Afbeelding van Confucius; Afgewreven ("rubbing") van een 18e eeuwse stele.

Confucius (550-479 v. Chr.)
Confucius leefde in het staatje Lu, in het westen van de huidige provincie Shandong. Als zijn geboortedatum wordt 28 oktober aangehouden. Hij was de eerste filosoof en politieke raadgever wiens ideeën in detail zijn nagelaten. Hoewel hij een politiek ambt ambieerde, heeft hij het tijdens zijn leven niet verder gebracht dan leraar. Hij onderwees de klassieke werken.
Zijn ideeën waren voor die tijd conservatief en achteraf gezien in zekere zin achterhaald: zijn ideaal was een terugkeer naar de begintijd van de Zhou-dynastie met krachtige deugdzame heersers aan het hoofd van een min of meer centrale staat. Ideale heersers waren in zijn ogen de zgn. 'mythische keizers' (Yao, Shun en Yu), de koningen Wen en Wu van Zhou en de Hertog van Zhou. Van meer blijvende betekenis waren zijn uitwerkingen van wat we nu typische confucianistische morele thema's noemen, zoals oprechtheid en de bovengenoemde zgn. 'vijf relaties'.
Confucius heeft waarschijnlijk zelf nooit een belangrijk ambt uitgeoefend. Zijn beroemdheid heeft hij vooral te danken aan zijn talenten als leermeester. Zijn leerlingen - die vaak zelf meer succes hadden bij het verkrijgen van belangrijke ambten - hebben zijn stellingen neergelegd in een werk, Lunyu genaamd, meestal vertaald door de titel "Analecten". Dit werk bestaat uit een groot aantal niet samenhangende spreuken, meestal voorafgegaan door "De meester zei..".

Mencius (371-289 v. Chr.)
Mencius, latinisering van 'Mengzi' of 'Meng Ke', leefde van 371 tot 289 v. Chr. Hij was in dienst van de koningen van Wei en Qi. MenciusZijn leer was traditioneel en een uitbreiding van die van Confucius. De eerste koningen van Zhou waren zijn voorbeelden van deugdzaamheid. Tijdens zijn leven trok hij met een indrukwekkende schare van leerlingen van hof tot hof. Hij was weliswaar een erkende erudiet, maar zoals ook het geval was bij Confucius, vonden zijn ideeën na zijn dood meer aanhang dan tijdens zijn leven. Het bekendste werk dat aan hem wordt toegeschreven is de 'Mengzi'.

Afbeelding van de filosoof Mencius

 

 

 

 

 

 

 

Xunzi (298-238 v.Chr.)
Xunzi was weliswaar een bekend confucianistsch filosoof, maar sterk beïnvloed door legalistische denkbeelden. (Hij was de leermeester van Li Si, de belangrijkste raadgever van de Eerste Keizer van Qin.) Hij schreef in de vorm van essays en zijn werken zijn daarom beter toegankelijk dan die van de meeste andere confucianistische meesters. Een voorbeeld (citaat) uit zijn werk is elders te vinden op GeleDraak.


Links
Confucius, toegeschreven aan Wu Daozi, afb van National Library of ChinaNet als er een Goethe Instituut is in Duitsland, een Maison Descartes in Frankrijk, is er voor China een Confucius Stichting. Doel is verspreiding van de Chinese cultuur over de wereld. In 2006 is besloten dat er een standaard afbeelding van Confucius moet komen. Eigentijdse afbeeldingen zijn er niet, maar het lijkt erop dat gekozen wordt voor bijgaande afbeelding, zo meldt persbureau Xinhua.
Dit zou een schildering zijn van Wu Daozi (bekende schilder uit de 8e eeuw). In een artikel op Askasia.org wordt echter in twijfel getrokken of deze toegeschreven kan worden aan Wu Daozi. Deze zou namelijk van later datum zijn.  



Laatst gewijzigd op: 25-11-2008
 
Gerelateerde pagina's  
Boeddhisme
Boek: Confucianisme, een inleiding in de leer van Confucius
Boek: Confucius, een leven tussen filosofie en politiek
Boek: Zhuang Zi, volledig vertaald door K.Schipper
Confucius Instituten starten Den Haag en Brussel, najaar '06
Confucius Instituut geopend in Den Haag
Filosofie overzicht
Honderd scholen
Klassieke gedachtegoed
Kristofer Schipper over zijn vertaling De Gesprekken door Confucius, Radio1
Legalisme
Literatuur: Confucianistische geschriften
Natuurfilosofie
Neo-confucianisme
Ook Groningen krijgt Confucius Instituut
Recensie: Nietskunner - taoïstisch meesterwerk vertaald
Recensie: nieuwe vertaling Daodejing
Taoisme
reageren op artikelreageren
Gastpagina's

VNC Asia Travel - al 35 jaar
Dé China specialist!
Jouw Chinareis
Stichting EuSino
DimSum reizen
China online reizen
China Minority Travel
WondersofYunnan
Chinese Kookworkshop
Massage in Eindhoven
Chinees leren in Beijing



In de spotlights:


Op zoek naar een passend relatiegeschenk voor uw zakenreis naar China of Taiwan? Fotoboek Holland of Amsterdam in het Chinees. Fraai uitgegeven en makkelijk mee te nemen, zie webshop Zaiton.nl

Uw bedrijf in de spotlights?
Handig voor korte acties zoals nieuw bedrijf of aanbiedingen. Max. 20 woorden. Lees hier meer..!

advertenties cultuur

 



Tip! Wilt u CHINEES LEREN? Ikleerchinees.nl / Geledraak.nl biedt doorlopend diverse cursussen aan, gegeven door professionele, ervaren docenten. Locatie: Haarlem-Zuid/Heemstede. Goed bereikbaar met trein.
Lees hier meer...

Het weer in Beijing