adverteren     onze diensten     Twitter     contact     disclaimer     privacy     redactiestatuut     over Geledraak.nl     sitemap  
 
 
Cultuur & geschiedenis > Cultuur-hist. thema's 
artikel doorsturen  

Deze week op televisie
China op TV en radio
Lees de tv tips voor de komende week op de
tv tips pagina.

DOWNLOAD gratis catalogus N.Song munten (pdf)

Oude Chinese munten zijn te koop in webshop Zaiton.nl.

Antieke Chinese munten

De Chinese samenleving had al vroeg, vanaf het begin van de Zhou-dynastie (ca. 1122 v.Chr. - 221 v. Chr.), de kenmerken van een geld-economie. De eerste ruilmiddelen waren zaken zoals edelstenen (parels, jade), zijde en bronzen gebruiksvoorwerpen. Deze bronzen gebruiksvoorwerpen, zoals messen en spaden werden later speciaal vervaardigd om als ruilmiddel te dienen. In de loop van de tijd verdween de dubbele functie van gebruiksvoorwerp en ruilmiddel en veranderden ze in echte munten, die alleen voor wat de vorm betreft nog naar de oorspronkelijke functie verwijzen. Voorbeelden zijn zogenaamde mes- en spademunten.

Mes munt (Zhou-dynastie)


Bronzen munt in de vorm van een mes uit de Zhou-dynastie, periode der strijdende staten (481-221 v. Chr.). Vaag leesbaar is het primitieve karakter "Ming", een verwijzing naar de stadstaat Ming.
(Lengte: ca. 14 cm)

Aan het einde van de Zhou-dynastie werd de typische ronde munt met vierkant gat ingevoerd, die duizenden jaren lang het kenmerk van de Chinese munten zou blijven. Volgens de overlevering syboliseert de ronde vorm van de munt de Hemel en het vierkante gat in het midden, de Aarde.
Vanwege de grootte van de bevolking en de hoog ontwikkelde economie in het oude China zijn er in de loop der tijden zoveel munten in omloop gebracht dat er vele, zelfs zeer oude typen nog gemakkelijk te verkrijgen zijn en voor een lage prijs aangeboden worden. Daarnaast bestaan er ook vele zeldzame of bijzondere exemplaren, waarvoor juist zeer hoge bedragen gevraagd worden (en dus ook vaak vervalst blijken te zijn.
De munten zijn over het algemeen voorzien van een minimaal aantal karakters en vertonen hoogst zelden figuratieve elementen. Overigens heeft men in China tijdens de Zhou en in alle latere perioden ook goud en zilver aangemunt. Gouden munten zijn echter nooit gebruikt als algemeen gangbaar betaalmiddel. Zilveren munten vonden pasin de 19e eeuw algemeen ingang.

Wat maakt Chinese munten nu zo aantrekkelijk als verzamelobject? Voor de een zal het een bijzonder gevoel zijn om een een munt te hebben die honderden tot soms wel tweeduizend jaar geleden van hand tot hand is gegaan. Een munt dus als getuige van de oude en vaak bewogen Chinese geschiedenis. Een ander weer zal juist het uiterlijk, zoals het patina van de munt aanspreken. Door de eeuwen heen hebben veel bronzen munten immers prachtige kleuren aangenomen. Tenslotte is het de vormgeving van de in brons gegoten karakters, die fascineert.

Munten van de Zhou-dynastie
Tijdens deze dynastie verschenen de eerste primitieve munten: Afgeleid van de kauri-schelp of van bronzen gebruiksvoorwerpen. Aan het einde van deze dynastie werden de eerste ronde munten in omloop gebracht.

Waarschijnlijk maakten de oude Chinezen al tijdens de Shang-dynastie (ca. 1700 - ca. 1122 v.Chr.) gebruik van een aantal primitieve betaalmiddelen. Voor kleinere transacties werden oorspronkelijk de huisjes van de kauri, of porseleinslak (Cypraea moneta), gebruikt; een veelvoorkomende praktijk in sommige (Aziatische) samenlevingen tot in recente tijden.Later, waarschijnlijk vanaf de vroege Zhou-dynastie (ca. 1122 - 221 v. Chr.), werden er kleine bronzen klompjes gegoten, die de echte kauri's vervingen. Deze primitieve muntjes waren meestal voorzien van een of meer eenvoudige karakters. Ze staan bekend onder allerlei benamingen, zoals "Mieren-Neus-geld". Deze aanduiding slaat op het gebruik uit vroege tijden om de oren en neusgaten van overledenen met deze primitieve munten vol te stoppen, kennelijk bedoeld om mieren tegen te houden.

Mier en Neus geldBronzen klompje dat aan een Kauri doet denken, zgn. Mieren-Neus-geld; Het werd zowel als betaalmiddel als voor rituele doeleinden gebruikt. (lengte: 19 mm).

Voor grotere transacties gebruikte men waardevolle bronzen voorwerpen als ruil- en betaalmiddel. Het ging hierbij om rituele objecten (vergelijkbaar met een talisman) of echte gebruiksvoorwerpen, zoals messen en spaden. In de loop der tijd kregen vele bronzen gebruiksvoorwerpen - vanwege de waarde van het brons als grondstof - in plaats van hun oorspronkelijke gebruiksfunctie uitsluitend de functie van ruilmiddel.

Ten tijde van de Westelijke Zhou-dynastie (ca. 1122-771 v. Chr.) waren er al bronzen voorwerpen in omloop, die alleen nog de functie van betaalmiddel hadden: Hoewel ze nog duidelijk gelijkenis vertonen met hun oorspronkelijke functie waren ze veel kleiner en dunner uitgevoerd en vaak voorzien van simpele aanduidingen van de plaats van herkomst of gewicht. Vooral tegen het einde van Oostelijke Zhou-dynastie, tijdens de periode der 'Strijdende Staten' (481-221 v. Chr.), waren dergelijke munten algemeen in omloop en verder ontwikkeld, o.a. voorzien van een aantal complexe karakters. Vorm en gewicht waren al gestandaardiseerd.

Naast de spade- en mes-munten ontstonden tijdens de periode van de 'Strijdende Staten' de eerste ronde munten, eveneens gegoten uit brons en voorzien van een rond gat in het midden. Ze waren aan de voorkant voorzien van primitieve Chinese karakters, meestal een aanduiding van de naam van de stad (of stads-staatje) van herkomst. Uit deze tijd stammen ook - waarschijnlijk iets later - de eerste ronde munten met een vierkant gat. Deze vorm zou meer dan tweeduizend jaar het kenmerk zijn van de haast alle Chinese munten.

Ronde munt uit de Zhou-dynastie

Ronde munt (met vierkant gat) uit de Zhou-dynastie; De primitieve karakters duiden de waarde aan. (diameter: 36 mm).

Munten uit de Qin- en Han-dynastie
Tijdens de Qin- en de Han-dynastie verschenen de eerste massale uitgave van munten gestandaardiseerd over het gehele rijk.

Ban liang munt; Han-dynastie

"Ban liang"-munt (Westelijke Han-dynastie; diameter 25 mm)

Volgens de oude geschiedschrijving schafte de eerste keizer van Qin, Qin shi huang di, in 221 v. Chr. de munten in de vorm van gebruiksvoorwerpen af. Als alternatief verscheen als standaard betaalmiddel (naast gouden ruilobjecten) de "ban liang" (= "half ons") munt. Deze munt, voorzien van een vierkant gat, werd in het gehele rijk uitgebracht en had standaard gewicht (12 g). De munt was aan de voorzijde voorzien van een gewichtsaanduiding: de karakters 'ban liang' in zegelschrift. Later, tijdens de Westelijke Han-dynastie (206 v.Chr.-9 na Chr.), bleef de 'ban liang' munt in zwang, maar met een veel kleiner - en teruglopend - gewicht.

Een verdere ontwikkeling tijdens de Westelijke Han-dynastie was de introductie van de "Wu Zhu" (= "5 schepjes graan") munt. Deze munt was voorzien van een stevige rand en had een standaard diameter (25 mm) en gewicht (4g). Het succes van deze munt was zo groot, dat ze (in vele varianten en met een korte onderbreking tijdens het Wang Mang interregnum van 9-22 na Chr.) bijna 700 jaar in omloop bleef.

Wu zhu munt uit de Han-dynastie

Een Wu zhu-munt uit de Oostelijk (Latere) Han-dynastie. (Diameter: 25 mm) Een bijzonderheid aan dit exemplaar is het voorkomen van 'hoorntjes' in de hoeken van het vierkante gat.

Wang Mang, die van 9 - 22 na Chr. de troon bezet hield, hervormde het muntstelsel in China volledig. Hij voerde een groot aantal nieuwe munten in, gebaseerd op de vorm (en schrift) van de Zhou-dynastie. Bekend zijn de 'bu'-munten van Wang Mang uitgevoerd in een voor die tijd zeer geperfectioneerde techniek. Na zijn korte regering zijn deze hervormingen geheel teniet gedaan. De munten uit deze periode zijn echter nog steeds vaak aan te treffen.

Bu-munt van Wang Mang

Een 'Bu'-munt uitgegeven door Wang Mang. De vorm is afgeleid van voorbeelden uit de Zhou-dynastie. De techniek van het het bronsgieten is perfect.
(Hoogte: 57 mm).

Nadat de Han-dynastie ten onder was gegaan, verschenen er in China een groot aantal staatjes en dynastieën die nieuwe munten uitbrachten. Over het algemeen zijn deze munten afgeleid van de 'Wu Zhu'-munt. Soms vertonen ze een ander opschrift. Ze zijn zeldzaam, meestal technisch perfect gemaakt en zijn daarmee geliefde verzamelobjecten.

 

 

 

 

Tussen de Han- en de Tang-dynastie
Na de val van de Han-dynastie bleven de Wu zhu-munten nog lang in omloop. Buiten de conventionele en vertrouwde wu zhu-munt werden er door de vele koninkrijken die in deze periode opkwamen en weer ten onder gingen, soms bijzondere munten ontworpen. Deze munten getuigen vaak van grote artistieke en technische kwaliteiten.

Munt N.Zhou

De Tang-dynastie: Invoering van de 'cash'-munt
Bij de aanvang van de Tang-dynastie (618 - 907) werd letterlijk een nieuwe periode ingeluid met een nieuwe munt. De vorm en het gewicht was afgeleid van de bekende 'Wu Zhu'-munt, maar de tekst aan de voorzijde kreeg een standaard formule van vier karakters, die de komende ca. 1400 jaar praktisch onveranderd bleef. De standaardformule bestond uit het motto van de regeringperiode (de "nianhao"), een tekst bestaande uit twee karakters. De overige twee karakters waren een aanduiding van de geldigheid van de munt. Meestal bestond deze uit de twee karakters "tong bao" (= "geldige munt"), "zhong bao" (="zware munt") of "yuan bao" (="nieuwe munt"). De tekst van de eerst Tang-munt luidde "kai yuan tong bao". (gelezen van boven naar beneden en van rechts naar links). De letterlijke vertaling luidt "geldige munt van de nieuwe periode". Deze munt en zijn opvolgers staan bekend als 'cash'-munten. (Afgeleid van het Sanskrit woord "karschar".) Gedurende de hele Tang-dynastie bleef dit type munt in omloop, al werden er allerlei varianten geproduceerd, zoals exemplaren met de aanduiding van de muntplaats op de keerzijde.

Kai yuan munt uit de Tang-dynastie

Een "Kai Yuan-munt" uit de Tang-dynastie.

De Song-dynastie: Veel variatie op één thema
De Song-dynastie (960 - 1279) heeft een grote variëteit aan cash-munten voortgebracht. Dit kwam doordat de Song-keizers tijdens hun regering regelmatig een nieuw motto (nianhao) afkondigden, die meestal ook als aanduiding op de munten verscheen. De lengte van zo'n periode varieerde van 1 tot maximaal 10 jaar. Als specialiteit van vooral de Noordelijke Song (960-1127) was de tekst vaak uitgevoerd in verschillende schrifttypen: regulier schrift, zegelschrift en / of lopend schrift. Beroemd zijn de munten uit verschillende perioden van de regering van de artistieke keizer Huizong (r. 1100-1125). Munt Noordelijke Song, keizer Hui ZhongHij ontwierp persoonlijk de kalligrafie van de verschillende opschriften.

Munt van Huizong (periode Da Guan)


De munten van de Zuidelijke Song (1127-1279) zijn meestal aan de achterzijde voorzien van het jaartal binnen de betrefeffende regeringsperiode (nianhao).
Naast munten met de standaardwaarde van 1 cash verschenen er af en toe grotere munten met een hogere waarde (2 of 3 cash). Tenslotte is vermeldenswaard dat er de Song-munten regelmatig, naast de bronzen versies in ijzer werden uitgevoerd.

Munt Noordelijke Song-dynastieMunt van de Noordelijke Song-dynastie. (Diameter: 25 mm)
Het opschrift volgt de gewoonte, die sinds het begin van de de Tang-dynastie regel is geworden, om (aan de voorkant) het motto van de regeringsperiode, de nianhao, te vermelden. In dit geval "Xianping", het motto van de periode van 998-1004.
Men leest de munt te beginnen bij het boventse karakter en - in dit geval - verder met de klok mee. Een andere variant is: van boven naar beneden, van reachts naar links.
Het volledige opschrift luidt: Xian ping yuan bao (= "Nieuwe munt uit de periode Xianping").

Van de Song-munten zijn er zoveel geproduceerd, dat ze -ondanks hun ouderdom- nu nog in grote getale voor weinig geld te vinden zijn - naast de munthandel - op markten en in souvenirwinkels.

Yuan-dynastie: zeldzaam!
Munten uit de Yuan-dynastie (1279 - 1368) zijn erg zeldzaam. In wezen zijn ze van hetzelfde type als de traditionele munten, maar vaak veel groter in diameter en waarde. Ze zijn meestal voorzien van één of meerdere Mongoolse schrifttekens voor de waardeaanduiding

Munt Yuan-dynastieGrote munt (diameter: 40 mm) met waarde 10 cash uit de periode Zhida (1308-1311). Het opschrift is in Mongools zegelschrift en betekent "geldige munt van de periode Zhida".

 

 

 

Munten van de Ming-dynastie
De munten van de Ming-dynastie (1368 - 1644) zijn weer van het traditionele type cash-munt. Het motto van de regeringsperiode werd echter niet meer telkens na een aantal jaren gewijzigd, zoals tijdens de Song-dynastie. Het bleef onveranderd tijdens de hele regering van de keizer.
Evenals tijdens eerdere dynastieën zijn er in sommige perioden grotere exemplaren in omloop gebracht met hogere nominale waarde (vooral met waarde 10) en werden ze soms weer voorzien van een plaatsaanduiding op de achterzijde. Pas tegen het einde en vooral na de val van de dynastie kwamen er allerlei uitgaven van vaak exotische typen in omloop, uitgebracht door rebellen.

Munt uit de Ming-dynastie (Hongwu)Munt van de eerste Ming-keizer.
Hij voorde de periodenaam "Hong wu". (Diameter: 25 mm)

 

 

Qing-dynastie: De laatste keizerlijke dynastie, de meeste cash-varianten
In navolging van de Ming, werd er tijdens de Qing-dynastie (1644-1909) voor de regeringstijd van elke keizer slechts één motto gebruikt, dat op de voorkant van de munten werd aangegeven. Deze dynastie liet op de achterzijde van elke munt de verkorte naam van de muntplaats aanbrengen. Dit gebeurde meestal in Mantsjoe schrift. Gezien het grote aantal van dergelijke locaties is het aantal verschillende Qing-munten zeer groot.

Munt Qing-dynastieCash munt van de Jiaqing-keizer (1796-1820).
(Diameter: 25 mm)

In de negentiende eeuw werden tevens munten met hogere waarden uitgebracht, meestal met de waarde "10", aangegeven op de achterkant. Tijdens de periode Xian feng, die grotendeels samenviel met de desastreuze 'Taiping'-opstand (1851-1865), vond er een grote inflatie plaats, gekenmerkt door de uitgave van nog grotere munten met waarden van 10, 20, 50, 100, 500 en 1000 cash. De grote munten zijn indrukwekkend massief, niet echt zeldzaam en daarom begeerd door verzamelaars.
Aan het einde van de Qing-dynastie werden er voor het eerst messing cash-munten geslagen ter vervanging van het bronsgieten. Vanaf die tijd volgde de Chinese munttraditie de Westerse en is het unieke karakter van de Chinese antieke munten verdwenen.

Qing-munt 1000 cash, periode Xianfeng

Tijdens de periode Xian Feng (1851-1861) werden zeer grote cash-munten in omloop gebracht; Het hieronder afgebeelde exemplaar uit de provincie Gansu had een waarde van 1000 cash en een diameter van 66 mm. Het opschrift op de voorkant (boven) luidt "xian feng yuan bao", gelezen van boven naar beneden, van rechts naar links. Op de achterzijde (hieronder) boven het Chinese karakter dang (='waarde') en het karakter voor voor duizend (onder); Links en rechts respectievelijk de Mantsjoe karakters voor 'munt' en de provincie Gansu.

Achterzijde Qing-munt van hierboven



Laatst gewijzigd op: 21-11-2008
 
Reacties op deze pagina reageren op artikelreageren
 
T.Yih 15-10-2010
wellicht interessant mijn oude artikel in de Muntkoerier ?
Het Geldstelsel van het Chinese rijk
Muntkoerier 13(5) 14-17; 13(6) 42-45 en
13(7) 34-36, 1984
een Engelse versie in Numismatic Circular:
The Monetary system of China from Shang to Ching dynasty
Numismatic Circular 93(5) 150-152; (6) 190-192;(7) 226-227, 1985

geertrui van de craats 15-07-2010
ik ben op zoek naar munten met de acht paardjes van Mu wang (Zhou dynastie).
wie kan mij helpen
Karina 18-10-2007
goedendag,
Ik zoek informatie over oude naxi munten uit China.
wie weet hier iets over?
Vriendelijke groeten Karina

Gastpagina's

VNC Asia Travel - al 35 jaar
Dé China specialist!
Jouw Chinareis
Stichting EuSino
DimSum reizen
China online reizen
China Minority Travel
WondersofYunnan
Chinese Kookworkshop
Massage in Eindhoven
Chinees leren in Beijing



In de spotlights:


De beroemde cellist Yo-Yo Ma treedt op 10 september op in het Concertgebouw in Amsterdam met The Silk Road Ensemble. Lees meer ...

Op zoek naar een passend relatiegeschenk voor uw zakenreis naar China of Taiwan? Fotoboek Holland of Amsterdam in het Chinees. Fraai uitgegeven en makkelijk mee te nemen, zie webshop Zaiton.nl

Uw bedrijf in de spotlights?
Handig voor korte acties zoals nieuw bedrijf of aanbiedingen. Max. 20 woorden. Lees hier meer..!

advertenties cultuur

 



Tip! Wilt u CHINEES LEREN? Ikleerchinees.nl / Geledraak.nl biedt doorlopend diverse cursussen aan, gegeven door professionele, ervaren docenten. Locatie: Haarlem-Zuid/Heemstede. Goed bereikbaar met trein.
Lees hier meer...

Het weer in Beijing