adverteren     onze diensten     Twitter     contact     disclaimer     privacy     redactiestatuut     over Geledraak.nl     sitemap  
 
 
 
artikel doorsturen  

Laatste bijdragen forum
Gastpagina's

VNC Asia Travel - al 35 jaar
Dé China specialist!
Geld wisselen
Jouw Chinareis
Stichting EuSino
DimSum reizen
China online reizen
Beijing Service Bureau
Yangshuo Travel
MING Translations
Chinees leren in Beijing
China Minority Travel
WondersofYunnan



In de spotlights:

Anton Lustig 8 tot 22 oktober in NL beschikbaar voor presentatie. Expert taal Jingpo-volk in dorpen grensgebied China-Birma: drugs & aids, kinderen kansarm, vandaar oprichting
Prop Roots. antonlustigATgmail.com


Cursussen Chinees op diverse niveau's in Haarlem, Ikleerchinees.nll (meer info)

Uw bedrijf in de spotlights?
Handig voor korte acties zoals nieuw bedrijf of aanbiedingen. Max. 20 woorden. Lees hier meer..!

Deze week op televisie
China op TV en radio
Lees de tv tips voor de komende week op de
tv tips pagina.
Recensie: Nietskunner - taoïstisch meesterwerk vertaald
publicatiedatum: 25-07-2011
door: Geledraak.nl

(Door Michel Dijkstra) 'Doe niets, dan blijft niets ongedaan'
De afgelopen jaren is het Nederlandstalig publiek door uitgeverij Augustus royaal getrakteerd op een aantal vertalingen van taoïstische meesterwerken. Na de Zhuang Zi van Kristofer Schipper verscheen de Lie Zi door Jan De Meyer, gevolgd door de Daodejing, opnieuw in een vertaling van Kristofer Schipper. Onlangs voegde De Meyer een nieuw deel aan deze belangrijke reeks toe: de Wunengzi of ‘Meester Nietskunner’.

Wunengzi nietskunnerUit de inleiding tot de Wunengzi, die zogenaamd door een goede vriend werd geschreven, blijkt dat de meester zijn naam eer aan deed: ‘Hij hield ervan om overdag in bed te blijven liggen, zonder te slapen’.
Toch verdoet Meester Nietskunner zijn dagen niet. Want, zo vervolgt de inleiding: ‘Liggend beschreef hij dan een vel of twee vel papier. Wanneer hij opstond stopte hij ze aan zijn boezem en liet ze mij niet zien.
Zo vulde hij binnen een maand een paar tientallen vel papier, die hij tot een rol samenbond en in een tas stopte. Het leek erop alsof er een boek tot stand was gekomen.’

Wuwei
Deze ongedwongen, spontane manier waarop Wunengzi zijn meesterwerk schreef, is kenmerkend voor zijn filosofie. In zijn werk staat het taoïstische kernbegrip wuwei centraal, dat letterlijk ‘niet doen’ betekent. De term is echter misleidend, want wuwei slaat op een manier van handelen zonder winstbejag of ander vooropgezet doel. Op die manier vormt het verhaal over Wunengzi een wijze raad voor auteurs die met een writer’s block kampen. In plaats van je op te sluiten in de studeerkamer en wanhopig inspiratie voor een meesterwerk af te dwingen, kun je beter ontspannen in bed gaan liggen. Laat je gedachten rustig zwerven, dan komen de woorden vanzelf.

Wunengzi’s boodschap beperkt zich echter niet tot zijn medefilosofen, maar is voor de hele Chinese maatschappij van zijn tijd bestemd. In zijn heldere inleiding legt Jan De Meyer uit dat de filosoof zijn verhalenbundel in een roerige periode schreef, namelijk de nadagen van de Tangdynastie (618-907 n.Chr.). Het Chinese keizerrijk viel in deze tijd ten prooi aan burgeroorlogen. In plaats van orde op zaken te stellen, gaven de gezagsdragers zich over aan machtsmisbruik en corruptie. Kritische geluiden uit het volk werden bloedig onderdrukt, zoals een gruwelijk verhaal bewijst over een rebellenleider die drieduizend mensen de dood injoeg uit woede over een satirisch gedicht. Wunengzi koos er dan ook voor om zoveel mogelijk anoniem te blijven. Behalve zijn pseudoniem is er nauwelijks iets over hem bekend. Hiermee treedt de filosoof in het voetspoor van Laozi (vierde eeuw v.Chr.), de grondlegger van het taoïsme, die zich volgens een oude biografie eveneens ‘toelegde op de kunst van het onbekend blijven’.

Urgente, pacifistische boodschap
Ondanks zijn bescheiden levenshouding heeft Wunengzi een hoogst urgente, pacifistische boodschap. De filosoof stelt dat de sociaal-maatschappelijke misère van zijn tijd voortkomt uit egocentrisme en begeerte. Om dit tegen te gaan zouden de mensen zich moeten richten op Tao, het centrale concept van de taoïstische filosofie. Volgens deze wijsbegeerte is het universum voorgekomen uit een hoogste, onkenbaar, onbenoembaar en onuitsprekelijk principe: Tao of ‘de Weg’. Laozi beschrijft Tao in de Daodejing dan ook als de moeder van de ‘tienduizend dingen’, van alles wat er in de wereld bestaat. Behalve de oorsprong van alle dingen, fungeert Tao ook als een vitale kracht die alles onbaatzuchtig tot vervolmaking leidt. Deze weldadige werking van de Weg wordt vergeleken met het water dat alles voedt en zelfs doordringt in plekken die iedereen vermijdt.

De mens heeft de keuze om zich af te stemmen op Tao of om zich er vanaf te wenden. Wie de Weg wil volgen, doet er volgens Wunengzi in ieder geval goed aan om zo min mogelijk te begeren. Het constante verlangen naar meer geld, roem of andere zaken staat de vrijheid van de geest in de weg: ‘Met begeerte in je binnenste ben je zelfs als visser, brandhoutsprokkelaar of herder niet vrij van geest. Zonder begeerte in je binnenste ben je wel vrij van geest, ook al zit je in de keizerlijke koets of draag je adellijke gewaden.’

Degene die zich van zijn begeerte ontdoet, verwerft een ‘lege geest’ (wuxin). Paradoxaal genoeg kan de mens dit niet leren, want ook het verlangen om onthecht te zijn, staat de onthechting in de weg. Daarnaast maakt het niet uit welke positie iemand bekleedt. Voor een werkloze is het even moeilijk om een lege geest te verwerven dan voor iemand met een drukke baan: ‘Vrij van geest zijn kun je niet leren. Vrij van geest zijn heeft niets te maken met het al dan niet bekleden van een ambt. Zo in je hart te twijfelen en daar zo diep over na te denken, dat noemen we “een blinde vlak voor een kuil zien en hem aanraden verder te lopen”.

Hoewel Wunengzi benadrukt dat de lege geest niet valt aan te leren, geeft hij zo nu en dan wel aanwijzingen voor de juiste levenshouding. Zo stelt hij dat de mens zich zo veel mogelijk moet openstellen voor de situatie waarin hij zich bevindt en van daaruit spontaan moet handelen. Deze vloeiende manier van handelen, het niet-doen of wuwei, komt voort uit de lege geest. Wie zo handelt, krijgt alles voor elkaar: ‘Kijk, niet doen betekent dat er niets ongedaan blijft, terwijl wel doen betekent dat er dingen ongedaan blijven.’

Wie het niet-doen beoefent, stelt zichzelf niet op de eerste plaats maar houdt zoveel mogelijk rekening met zijn omgeving. Op die manier volgt hij de onbaatzuchtige werking van Tao. Zo’n mens zal zich dan ook niet overgeven aan blinde machtshonger of proberen om anderen te beschadigen, zoals de machthebbers uit de Tangdynastie. Als iedereen het niet-doen zou betrachten, dan zit niemand elkaar meer in de weg en heerst er overal vrede. Deze boodschap was hoogst actueel in Wunengzi’s tijd, maar werd door de machthebbers helaas genegeerd. En wat te denken van onze tijd, met zijn oververhitte economie en mondiale spanningen? Ook huidige politici en kapitalisten kunnen nog wat van Meester Nietskunner leren.

Boek: Wunengzi - nietskunner, vertaald en toegelicht door Jan De Meyer. Uitgeverij Augustus 2011; prijs € 19,95, isbn 9789045704494

Michel Dijkstra (1982) is filosoof en journalist. Hij publiceerde Oosterse filosofie in een notendop en Bij Lao Tsé op de thee bij uitgeverij Prometheus / Bert Bakker. Vorig jaar verscheen zijn inleiding Zenboeddhisme bij uitgeverij Ambo.

 
Gerelateerde pagina's  
Boeddhisme
Boek: Zhuang Zi, volledig vertaald door K.Schipper
CN De heilige bergen van China
Confucianisme
Filosofie overzicht
Honderd scholen
Klassieke gedachtegoed
Legalisme
Literatuur: Taoistische werken
Natuurfilosofie
Recensie: nieuwe vertaling Daodejing
Symbolen
Taoisme
reageren op artikelreageren
Kijk ook eens op:
China webshop Zaiton
Ikleerchinees.nl
Het weer in Beijing